Kto najbardziej odczuwa skutki suszy?

Największy deficyt wodny występuje w pasie nizin środkowej Polski, zwłaszcza na terenie Mazowsza, Podlasia, Lubelszczyzny, województwa wielkopolskiego oraz częściowo Pojezierza Mazurskiego. Rzeki zlokalizowane w środkowej części kraju mają zmienny poziom i są szczególnie narażone na suszę w okresach bezdeszczowych.

Ciekawostka – na świecie tylko 3% wody to woda słodka, a większość z niej jest uwięziona w lodowcach i pod ziemią.

Susza w Polsce szczególnie dotkliwie uderza w rolników. Długotrwały brak opadów prowadzi do przesuszenia gleby, spadku wilgotności powietrza i wyczerpywania się zasobów wód gruntowych. Wpływa to bezpośrednio na jakość oraz ilość zbiorów. Rolnicy mierzą się z coraz większym ryzykiem strat finansowych – nieurodzaj oznacza niższe dochody, a w skrajnych przypadkach rezygnację z prowadzenia działalności.

W Polsce funkcjonuje System Monitoringu Suszy Rolniczej prowadzony przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG) we współpracy z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi. System ten monitoruje warunki meteorologiczne i glebowe w całym kraju, a jego dane stanowią podstawę do oceny zagrożenia suszą. Rolnicy, których uprawy ucierpiały w wyniku niedoboru deszczu, mogą oszacować wywołane tym szkody i ubiegać się o odszkodowanie.

Skutki kryzysu wodnego boleśnie odczuwają działkowcy i właściciele ogrodów. Brak deszczu sprawia, że rośliny ozdobne, warzywa i owoce rosną słabiej, są mniej odporne na choroby oraz szkodniki i tracą walory dekoracyjne. Susza w ogrodzie oznacza konieczność nawadniania upraw, a to zwiększa zużycie wody i podnosi rachunki. Utrudnieniem w pielęgnacji roślin są również wprowadzane przez lokalne władze ograniczenia lub zakazy. Dotyczą one np. intensywności podlewania ogrodów w sytuacji niedoborów wody.

Susza nie oszczędza też właścicieli domów jednorodzinnych. Gdy poziom wód gruntowych się obniża, przydomowe studnie dostarczają mniej wody, co utrudnia codzienne funkcjonowanie. Oprócz tego woda jest bardziej zanieczyszczona – na niższym poziomie lustra przedostaje się więcej zanieczyszczeń z powierzchni. W skrajnych przypadkach wysuszenie gruntu wokół fundamentów prowadzi do ich pękania, osiadania budynku i osłabienia jego konstrukcji.

Kliknij i sprawdź, jak uzyskać pozwolenie i wybudować studnię >>>

Woda to kluczowy zasób dla gospodarki i przemysłu, a jej niedobory prowadzą do przestojów produkcyjnych, ogólnego zmniejszenia wydajności, a także wzrostu kosztów. Jedną z branż szczególnie narażonych na skutki suszy jest przemysł energetyczny. Elektrownie cieplne i jądrowe potrzebują ogromnych ilości wody do chłodzenia systemów – przy niskim poziomie rzek i zbiorników wodnych muszą ograniczać pracę. Zmniejszona produkcja energii skutkuje wzrostem cen prądu oraz występowaniem problemów z jego dostępnością w szczytowych godzinach zapotrzebowania.

Przemysły spożywczy i przetwórczy, uzależnione od dostaw płodów rolnych, odczuwają skutki suszy pośrednio – poprzez spadek ilości i jakości surowców. W rezultacie wzrastają ceny żywności, a niektóre linie produkcyjne ograniczają lub zmieniają zakres działalności. Szczególnie dotkliwe jest to dla małych i średnich przetwórni lokalnych.

Woda jest nieodzowna także w sektorze chemicznym, tekstylno-odzieżowym, papierniczym czy budowlanym. Susza wymusza stosowanie bardziej zaawansowanych i kosztownych technologii oszczędzania, w tym zamkniętych obiegów albo odzysku wody ze ścieków przemysłowych. Nie wszystkie przedsiębiorstwa są w stanie szybko dostosować się do tych wymagań.

Susze zwiększają również ryzyko gospodarcze, wpływając na decyzje inwestorów, ubezpieczycieli i instytucji finansowych. W regionach o chronicznych niedoborach wody trudniej przyciągnąć nowe inwestycje przemysłowe, co przekłada się na niższy rozwój lokalny i problemy społeczne.

Susza to jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla równowagi ekosystemów. Wpływa ona destrukcyjnie na środowisko naturalne, wywołując szereg długofalowych i trudnych do odwrócenia zjawisk.

Jednym z najbardziej widocznych efektów braku wody są pożary lasów i terenów trawiastych. Wysychanie ściółki leśnej oraz wysoka temperatura sprzyjają szybkiemu rozprzestrzenianiu się ognia. Wystarczy iskra – np. z ogniska czy wyładowania atmosferycznego – by spowodować rozległy pożar.

Kolejnym poważnym zagrożeniem jest pustynnienie – proces degradacji gleby prowadzący do jej wyjałowienia i spadku zdolności do zatrzymywania wody. Dotyczy to intensywnie wykorzystywanych terenów rolniczych, które są pozbawione odpowiedniej retencji i działań ochronnych. Pustynnienie w Polsce, choć mniej drastyczne niż w krajach południowych, jest coraz częściej obserwowane na niektórych obszarach nizinnych i uprawnych.

Niszczenie bioróżnorodności to kolejna konsekwencja suszy. Brak wody w rzekach, stawach, torfowiskach i mokradłach oznacza wyginięcie wielu gatunków zwierząt i roślin wodnych. Obszary, które kiedyś były ostoją życia, zmieniają się w suche, jałowe tereny. Zmniejsza się również zdolność środowiska do samooczyszczania się. Niski poziom wód sprzyja koncentracji zanieczyszczeń i pogorszeniu jakości wody.

Tutaj dowiesz się, jak wybrać i zamontować zbiornik na deszczówkę