Jak zbudować basen w ogrodzie – poradnik kroku po kroku
Ten poradnik krok po kroku pokazuje, jak samodzielnie zbudować basen. Przeprowadzimy Cię przez prace ziemne, pokażemy, jak wznieść ścianki niecki, jak zamontować instalację basenową, wyłożyć basen folią i jak zaaranżować jego otoczenie według własnego uznania. Spełnienie marzenia o basenie w ogrodzie jest teraz bliżej niż kiedykolwiek.
Poradnik w pigułce
Obserwuj przez pewien czas układ słońca, wiatru i cienia w swoim ogrodzie, aby ustalić najlepsze miejsce na budowę basenu. Już na etapie prac ziemnych poprowadź w wykopie kabel gruntowy, aby zapewnić bezpieczne zasilanie. Ciekawym pomysłem jest zintegrowanie basenu np. z tarasem. Stworzysz w ten sposób bezpośrednie przejście i wygodną strefę wypoczynkową z leżakami i parasolami tuż nad brzegiem wody.
Gdzie najlepiej zlokalizować basen w ogrodzie?
Najważniejszym warunkiem przy budowie basenu ogrodowego jest jego odpowiednia lokalizacja – najlepiej maksymalnie nasłoneczniona lub lekko zacieniona. Dzięki temu woda w basenie będzie mogła się naturalnie ogrzać. Chlor i inne substancje dezynfekujące zapobiegną rozwojowi glonów, które bez nich zakwitłyby nieuchronnie w pełnym słońcu. Dobrze, aby basen nie znajdował się zbyt blisko drzew i krzewów. Umiejscowienie go w pobliżu żywopłotu to świetny pomysł ze względu na prywatność, jednak należy zachować odpowiedni odstęp, aby opadające liście, igły czy gałęzie nie wpadały do wody.
Czytaj także: Jak oczyścić wodę w basenie? Sposoby na białą wodę w basenie
Wybierając miejsce na basen w ogrodzie, postaraj się, aby było ono osłonięte od wiatru – woda nie będzie się wychładzać zbyt szybko, a podmuchy nie nawieją kurzu i zanieczyszczeń do środka. Dzięki temu po kąpieli relaks na leżaku będzie przyjemniejszy, bo nie zmarzniesz. Jeśli masz w ogrodzie niewysoki murek, świetnie sprawdzi się on jako osłona przed wiatrem i wzrokiem ciekawskich.
Basen najlepiej budować w miejscu z dostępem do prądu. Zasilania będą wymagały: technika basenowa, ewentualnie odkurzacz czy oświetlenie. Bardzo istotny jest też dostęp do bieżącej wody. Ponieważ wodę w basenie wymienia się zazwyczaj raz w sezonie, wystarczy upewnić się, że wąż ogrodowy ma wystarczającą długość.
Czy budowa basenu wymaga pozwolenia na budowę?
Basen o powierzchni do 50 m² nie wymaga pozwolenia na budowę ani nawet zgłoszenia. Przepisy traktują taki basen jako przydomowy basen kąpielowy. Możesz po prostu wejść do ogrodu i zacząć kopać. Powierzchnię basenu liczy się po wewnętrznym obrysie niecki (czyli mierzysz samo lustro wody, a nie obrzeże czy taras wokół basenu).
Pierwszym krokiem przy budowie własnego basenu jest gruntowne planowanie. Samodzielna budowa basenu jest dość trudna, dlatego najlepiej zaangażuj do pomocy inne osoby. Dobrze jest też mieć już pewne doświadczenie w pracach budowlanych lub ogrodowych.
Basen ogrodowy – sprawdź ofertę OBI
Budowa basenu wkopanego w ziemie – instrukcja krok po kroku
1. Narysuj plan basenu i wyznacz teren
W skrócie:
- Wymierz i wytycz powierzchnię basenu
- Zaplanuj wykończenie basenu i instalację zewnętrzną
- Stwórz rysunek projektowy
Zanim zaczniesz kopać dół w ziemi pod basen, dokładnie zaplanuj działania. Precyzyjnie zmierz powierzchnię. Do planowanych wymiarów wewnętrznych dodaj minimum po jednym metrze z każdej strony – będziesz potrzebować tego miejsca na ściany oraz przestrzeń roboczą w dole.
Zaznacz obszar za pomocą piasku lub sprayu geodezyjnego. Już na tym etapie uwzględnij dostęp do basenu z każdej strony oraz rozmieszczenie niezbędnych instalacji, takich jak system filtracji czy przeciwprąd. Przygotuj jak najdokładniejszy rysunek techniczny, aby mieć wszystkie parametry pod ręką. Jeśli teren jest nierówny, przed kopaniem może być konieczne jego zniwelowanie i wyrównanie.
2. Wykop pod nieckę
W skrócie:
- Oblicz głębokość wykopu.
- Wybierz ziemię.
- Zabezpiecz dół.
Wykop dół na głębokość odpowiadającą głębokości basenu plus 40 cm. 20 cm zajmie płyta fundamentowa, a kolejne 20 cm tzw. warstwa podkładowa (wyrównawcza). Aby usprawnić kopanie wynajmij firmę budowlaną lub wypożycz minikoparkę. Jeśli planujesz jedynie mały basenik, możesz ewentualnie wykonać te prace ręcznie, przy pomocy szpadla, łopaty i wsparcia znajomych. Zabezpiecz dół poprzez odpowiednie wyprofilowanie (skarpowanie) jego ścian oraz uprzątnięcie krawędzi.
Uwaga: Zasięgnij informacji w odpowiednim urzędzie lub sprawdź plany instalacji, aby dowiedzieć się, gdzie przebiegają podziemne kable i rury, by ich nie uszkodzić.
3. Przygotowanie płyty dennej
W skrócie:
- Wsypanie i zagęszczenie tłucznia
- Szalowanie płyty dennej
- Przymocowanie folii budowlanej
- Rozłożenie zbrojenia.
Przygotowanie płyty dennej zacznij od wykonania warstwy wyrównawczej. Wsyp ok. 20 cm tłucznia (kruszywa) na dno wykopu, rozprowadź go równomiernie łopatą i ubij za pomocą zagęszczarki (ubijaka). Używając poziomicy i łaty murarskiej (lub niwelatora laserowego) upewnij się, że powierzchnia jest idealnie pozioma. W razie potrzeby dosyp tłucznia w brakujących miejscach.
Następnie przygotuj szalunek pod betonową płytę o grubości 20–30 cm. Ustaw wokół krawędzi deski lub bale szalunkowe, precyzyjnie je wypoziomuj i solidnie zablokuj. Schnący beton będzie generował duży nacisk, więc pracuj starannie. Wewnętrzny wymiar szalunku obliczysz, dodając do wewnętrznych wymiarów basenu grubość ścian oraz 15 cm zapasu.
Do desek przymocuj (np. zszywaczem takerem) folię budowlaną, która ochroni beton przed podciąganiem wilgoci z gruntu. Na tym etapie umieść też odpływ denny (jeśli wchodzi w skład Twojego zestawu), a rurę wyprowadź na zewnątrz szalunku. Następnie ułóż siatki zbrojeniowe na odpowiednich podkładkach dystansowych.
Sprawdź również: Pokrycia basenu – przegląd rozwiązań
4. Wylewanie betonu
W skrócie:
- Wylanie betonu
- Dokładne zagęszczenie betonu
- Przykrycie betonu folią ochronną i zachowanie czasu schnięcia
Gdy zbrojenie jest na miejscu, wylej beton na grubość około 20 cm. Ustabilizuj odpływ denny i upewnij się, że jego kołnierz nie wystaje powyżej wylewki, lecz jest z nią idealnie zrównany. Użyj wibratora do betonu, aby zagęścić całą masę. Następnie beton musi związać. Aby zabezpieczyć go przed deszczem, słońcem i zbyt szybkim schnięciem, przykryj powierzchnię folią budowlaną. Pozostaw płytę do związania na co najmniej kilka dni, zgodnie z zaleceniami producenta. Pełną wytrzymałość beton osiąga zazwyczaj po około 4 tygodniach – dopiero wtedy możesz kontynuować prace obciążające konstrukcję.
Wskazówka: Im większy basen, tym bardziej opłaca się skorzystać z usług profesjonalnej firmy lub zamówić beton z tzw. gruszki wraz z pompą do betonu.
5. Wznoszenie ścian basenu w ogrodzie
W skrócie:
- Wytyczenie osi ścian (sznury traserskie)
- Układanie bloczków styropianowych
- Montaż zbrojenia
- Zalewanie bloczków betonem
Na zewnątrz wykopu rozepnij sznury traserskie (tzw. ławy drutowe), aby wyznaczyć precyzyjnie przebieg ścian. Zwróć szczególną uwagę na zachowanie kątów prostych w narożnikach. Za pomocą długiej poziomicy przenieś wymiary na wylaną płytę denną. Zmierz przekątne basenu – muszą być jednakowej długości.
Rozpocznij układanie styropianowych bloczków szalunkowych i połącz je ze sobą. W płycie dennej, pod każdą komorą, wywierć otwory o głębokości ok. 10 cm. Następnie umieść w nich pręty zbrojeniowe (minimum 8 mm grubości i 15 cm długości) – posłużą jako pionowe zbrojenie ścian.
Aby połączyć pionowe pręty, przepleć przez nie również zbrojenie poziome w odpowiednich żłobieniach bloczków. Pręty poziome powinny zachodzić na siebie na zakładkę na co najmniej 30 cm. Łączenia zwiąż drutem zbrojeniowym. Wypełnij ułożone warstwy bloczków płynnym betonem, upewniając się, że wypełnia on wszystkie puste przestrzenie (zagęszczaj go na bieżąco). Następnie wsuwaj kolejne pionowe pręty i układaj dalsze bloczki na mijankę (z przesunięciem). W ten sposób zbudujesz ściany o pożądanej wysokości.
Uwaga: Nie zapomnij o wycięciu odpowiednich otworów na skimmer, dysze czy podwodne oświetlenie. Elementy te zamocuj i uszczelnij pianką niskoprężną.
Pozostaw beton w ścianach do wyschnięcia na jeden lub dwa tygodnie.
6. Tynkowanie ścian wewnętrznych
W skrócie:
- Montaż listew tynkarskich
- Tynkowanie zaprawą cementowo-wapienną
Przed tynkowaniem, za pomocą szybkoschnącego cementu (tzw. błyskawicznego), przymocuj pionowo do ścian profile tynkarskie o grubości 10 mm. Następnie nakładaj tynk kielnią, a nadmiar ściągaj idealnie równo za pomocą łaty murarskiej prowadzonej po listwach. Do tynkowania użyj wodoodpornej zaprawy, np. cementowo-wapiennej.
Wskazówka: Wtopienie siatki podtynkowej znacząco poprawi przyczepność i wytrzymałość tynku.
7. Tynkowanie i hydroizolacja ścian zewnętrznych
W skrócie:
- Otynkowanie ścian z zewnątrz
- Zabezpieczenie ścian powłoką bitumiczną
Zewnętrzne ściany basenu otynkuj zaprawą cementowo-wapienną. Kiedy tynk odpowiednio stwardnieje, uszczelnij ściany nakładając masę bitumiczną (grubowarstwową powłokę izolacyjną). Pracę tę wykonaj przy pomocy kielni lub pacy. Masa bitumiczna skutecznie ochroni mury przed działaniem wilgoci z gruntu.
8. Montaż folii kubełkowej
W skrócie:
- Osłonięcie zewnętrznych ścian basenu
- Docięcie folii na wymiar
Czas na zamontowanie dookoła wszystkich zewnętrznych ścian folii kubełkowej. Zabezpieczy ona nałożoną izolację bitumiczną przed mechanicznymi uszkodzeniami spowodowanymi przez ostre kamienie czy korzenie podczas zasypywania ziemią.
9. Montaż rurociągów dopływowych i odpływowych
W skrócie:
- Ułożenie rur i przymocowanie obejmami
- Klejenie łączeń i muf
- Uszczelnianie połączeń gwintowanych
Do instalacji układu wodnego użyj odpowiednich rur. Mocuj je stabilnie do ścian zewnętrznych za pomocą dedykowanych obejm. Złączki i mufy połącz klejem do rur PVC. Wszystkie połączenia gwintowane (np. gwinty przy pompie lub instalacji filtrującej) uszczelnij taśmą teflonową lub pakułami. Jeśli zamontowałeś odpływ denny, połącz jego przewód z odpowiednią główną rurą odprowadzającą.
Basen na stelażu – sprawdź ofertę OBI
10. Zasypywanie boków basenu ziemią
W skrócie:
- Obsypanie rur piaskiem lub żwirem
- Zasypywanie ziemią i jej zagęszczanie
Aby chronić zainstalowane przy basenie rury układu hydraulicznego, najpierw obsyp je równomiernie z każdej strony ok. 10-centymetrową warstwą piasku lub drobnego żwiru. Taka warstwa ochronna zabezpieczy plastikowe przewody przed wcinaniem się ostrych kamieni pod naciskiem gruntu.
Rozpocznij zasypywanie wolnej przestrzeni warstwami ziemi o wysokości od 30 do 40 cm, każdą warstwę ostrożnie ubijając ręcznym ubijakiem. Bezpieczniejszą alternatywą, wzmacniającą konstrukcję i mniej obciążającą ściany jest zastosowanie tzw. chudego betonu jako obsypki.
11. Wykładanie basenu folią (Linerem)
W skrócie:
- Gruntowne czyszczenie niecki
- Montaż aluminiowych listew
- Przyklejenie podkładu z geowłókniny
- Rozłożenie folii i wpięcie w listwy mocujące
Usuń absolutnie każdy brud, piasek i pył ze ścian oraz dna. Za pomocą kołków i wkrętów zamocuj aluminiowe profile montażowe do folii na górnej krawędzi murów (licując je z wewnętrzną stroną ściany). Następnie rozłóż geowłókninę basenową (tzw. podkład). Izoluje ona folię, chroniąc ją przed uszkodzeniami i drobnymi nierównościami na powierzchni tynku. Przymocuj geowłókninę do ścian i dna przy pomocy specjalnego kleju do styropianu. Poszczególne pasy włókniny łącz ze sobą równo. Za pomocą noża tapicerskiego wytnij w niej precyzyjnie otwory pod dysze czy skimmer. Gwinty przy dyszach owiń uszczelniającą taśmą teflonową, a wokół skimmera naklej odpowiednie uszczelki gumowe.
Ułóż folię basenową na samym środku dna i zacznij równomiernie ją rozwijać. Główne szwy na dnie powinny przebiegać w równych odległościach od ścian. Następnie krawędzie folii na górze powpinaj wokół basenu w zamocowane wcześniej profile zaciskowe, korygując odpowiednio jej naprężenie.
12. Sprawdzenie basenu ogrodowego i napełnienie go wodą
W skrócie:
- Wlanie 5 cm wody i wygładzenie folii
- Wycięcie otworów pod skimmer i dysze
- Podłączenie pompy filtrującej
Nalej do basenu ok. 5 cm wody. Wygładź wszelkie fałdy i zmarszczki na dnie, pracując od środka basenu w stronę rogów (najlepiej zrobić to bosymi stopami lub czystą szczotką). Kiedy folia dobrze się ułoży, zamontuj ramkę dociskową od skimmera i wytnij folię oraz geowłókninę od strony wewnętrznej ramki. Złóż układ filtrujący zgodnie z instrukcją producenta i podłącz go do wyprowadzonych rur zasilających. Na samym końcu napełnij basen wodą za pomocą węża ogrodowego.
Gdy basen jest już gotowy, czas na montaż dodatkowego wyposażenia, takich jak drabinki i osłony skimmera, czy ułożenie antypoślizgowych płyt chodnikowych, kostki lub desek tarasowych wokół krawędzi basenu. Projektując strefę wypoczynkową zadbaj o przemyślane umiejscowienie żagli przeciwsłonecznych, parawanów czy pergoli, aby relaks odbywał się bez wiatru i ciekawskich spojrzeń.
Budowa basenu w ogrodzie – narzędzia i materiały
- Miarka składana (metrówka)
- Sznurek murarski i poziomica
- Szpadel i łopata
- Minikoparka (opcjonalnie)
- Taczka, młotek, kielnia
- Wiertarka udarowa (udarowo-obrotowa)
- Wibrator do betonu i zagęszczarka
- Nóż tapicerski (cuttermesser)
- Deski / bale drewniane na szalunek
- Folia budowlana
- Tłuczeń (kruszywo) i piasek
- Cement / Beton
- Bloczki szalunkowe ze styropianu (styroporowe)
- Stal zbrojeniowa i siatki zbrojeniowe
- Drut zbrojeniowy (wiązałkowy)
- Zaprawa tynkarska (cementowo-wapienna)
- Siatka podtynkowa
- Grubowarstwowa masa bitumiczna
- Folia kubełkowa
- Rury, obejmy oraz mufy z PVC (HT)
- Aluminiowe listwy profilowe, kołki i wkręty
- Klej do styropianu (i geowłókniny)
- Geowłóknina basenowa (podkład)
- Folia basenowa (liner)
- Pompa do basenu i stacja filtrująca do basenu
Jak dbać o murowany basen w ogrodzie?
Regularna pielęgnacja basenu sprawi, że cała instalacja posłużyła Ci przez wiele lat. Każdego roku po zimie dokładnie wyczyść ściany basenu za pomocą szczotki (lub myjki ciśnieniowej).
Regularnie sprawdzaj działanie pompy filtrującej i w razie potrzeby wymieniaj w niej wkłady (kartusze) lub płucz złoże. Podczas sezonu letniego na bieżąco monitoruj również poziom pH wody w basenie. Odczyn powinien wynosić od 7,0–7,4 pH.
Spadające liście, gałązki czy owady wybieraj bezpośrednio z powierzchni wody za pomocą specjalnej siatki basenowej na kiju teleskopowym.
Gdy sezon dobiegnie końca, w ramach przygotowań do zimy obniż poziom wody o kilkadziesiąt centymetrów (zazwyczaj poniżej dysz bocznych). Dokładnie opróżnij z wody układ instalacji i rur, aby nie zamarzły i nie popękały, a samą nieckę przykryj dedykowaną plandeką ochronną, idealnie dopasowaną do wielkości Twojego basenu.
