Tuje ozdobne do ogrodu – tuje ogrodowe nie tylko na żywopłot
Tuja zachwyca swoim pokrojem, kolorystyką i szybkim wzrostem. Jest łatwo dostępna i nie ma dużych wymagań pielęgnacyjnych. Nadaje się nie tylko na żywopłot, ale także do innych aranżacji ogrodowych, na taras i balkon. Podpowiadamy, jakie są najciekawsze odmiany tui i jakie nieoczywiste kompozycje można z nich stworzyć.
Tuje – co warto o nich wiedzieć?
Tuje – żywotniki – to krzewy iglaste z rodziny drzew cyprysowatych. Ich naturalnym środowiskiem jest Ameryka Północna i Azja Wschodnia. Bardzo często można je spotkać w ogrodach i na działkach, a na ich popularność wpływa nieskomplikowana uprawa, łatwa dostępność i ceny – tuja, zależnie od gatunku i wysokości, kosztuje od kilku do kilkunastu złotych. Roślinę można sadzić właściwie na każdym podłożu. Najlepiej rośnie na glebie żyznej, przepuszczalnej i umiarkowanie wilgotnej. Toleruje też słabsze stanowiska, jednak w takim przypadku przed sadzeniem warto zasilić podłoże kompostem lub nawozem do drzew iglastych.
Tuje nie zrzucają igieł, dzięki czemu obsypane śniegiem tworzą na posesji spektakularny krajobraz w klimacie zimowego lasu. Warto jednak wiedzieć, że tuje są tym typem roślin zimozielonych, które wymagają odpowiedniego przygotowania do sezonu zimowego. Najważniejszą czynnością jest obfite podlewanie. W okresie przymrozków tuje nie przerywają swoich funkcji życiowych, a jedynie je ograniczają. Oznacza to, że w łodygach i systemie korzeniowym proces wyparowywania wody (transpiracji) trwa nieprzerwanie, a silne wiatry i przymrozki dodatkowo go wzmacniają. Ważne jest więc dostarczenie do podłoża odpowiedniej wilgoci, która zmniejszy ryzyko wystąpienia suszy fizjologicznej i uszkodzenia rośliny. Tujki ogrodowe można sadzić przez cały sezon – od marca do października. Najlepsze miejsca to stanowiska słoneczne i lekko zacienione. Są to rośliny, które nie lubią przesadzania, dlatego warto od razu wybrać dla nich miejsce docelowe, w którym będą rosły na stałe.
Odmiany tui
Tuja w naturalnym środowisku nie wykształciła zbyt wiele odmian. Najbardziej podstawowym podziałem jest rozróżnienie na:
żywotniki zachodnie (Thuja occidentalis) – osiągają od kilku do kilkunastu metrów wysokości. Młode krzewy mają zwarty pokrój, który z czasem staje się bardziej nieregularny. Tuje mają płytki system korzeniowy, co zwiększa ryzyko przewrócenia się wysokich okazów. Cechą charakterystyczną tuj zachodnich są matowozielone liście, które mają układ przylegający i mierzą od 4 do 7 mm długości;
żywotniki wschodnie (Thuja orientalis) – rosną na wysokość do kilkunastu metrów. Mają stożkową koronę, która u starszych okazów staje się bardziej nieregularna. Są to rośliny o żywozielonych liściach, nierzadko dekorowanych domieszką żółci;
żywotniki olbrzymie (Thuja plicata) – osiągają do 15 m wysokości i mają stożkowatą koronę, która z czasem staje się bardziej kolumnowa. Liście żywotników olbrzymich są żywozielone (z zewnątrz) i szarozielone z białymi plamkami od spodu;
żywotniki japońskie (Thuja standishii) – odmiana rzadko spotykana, zwykle uprawiana w ogrodach kolekcjonerskich. Gatunek ma grube wypukłe łuski w jasnozielonym kolorze i tworzy szeroko rosnącą koronę;
żywotniki koreańskie (Thuja koraiensis) – podobnie jak żywotniki japońskie, najczęściej pojawiają się w kolekcjonerskich uprawach przydomowych. To szerokie krzewy o luźnym pokroju dorastające od 1 do 2 m wysokości. Cechą charakterystyczną jest cienka czerwonobrązowa kora, która łuszczy się drobnymi płatkami. W porównaniu z innymi gatunkami żywotnik koreański ma delikatniejsze gałązki, bardziej zwarte, o silnie kontrastującej zielonej barwie na górnej powierzchni gałązek.
Wskutek swojej popularności i zaawansowanych prac hodowlanych w obrębie powyższych gatunków i ich połączeń udało się wprowadzić wiele nowych odmian tuj, które zachwycają swoją różnorodnością, kolorami, pokrojem i oryginalnym wyglądem. Wśród gatunków żywotnika zachodniego pojawiły się odmiany takie jak:
Aureospicata, Aurescens i Europe Gold – o stożkowym przekroju i żółtym zabarwieniu;
Brabant – z piramidalnym przekrojem i zielonymi liśćmi;
Danica, Globosa, Hoseri, Teddy – odmiana kulista o zielonym zabarwieniu;
Golden Globe – kulista w żółtym kolorze;
Little Gem – odmiana rozłożysta, zielona;
Rheingold – krzewy o pokroju piramidalnym i żółtym kolorze;
Spiralis – mają stożkowy kształt i zielone liście.
Do odmian wyodrębnionych z żywotnika wschodniego należą m.in. gatunki:
Aurea Nana, Golden Pygmy – z owalnym przekrojem i żółtym zabarwieniem;
Elegantissima – o stożkowym kształcie i żółtych łuskach;
Sieboldii – odmiana owalna, zielona;
Westmont – ma kulisty kształt i żółte ulistnienie.
Wśród odmian wyselekcjonowanych z gatunku żywotnika olbrzymiego na uwagę zasługują tuje:
Jan i Kórnik – stożkowe z zielonymi liści;
Rogersii – o owalnym pokroju i żółtym kolorze;
Zebrina – pstre krzewy o stożkowym kształcie.
W uprawach na terenie naszego kraju najczęściej można spotkać żywotniki zachodnie, wschodnie i olbrzymie oraz odmiany wywodzące się z tych gatunków. W tej grupie znajduje się m.in. kultowa odmiana Szmaragd o szmaragdowozielonym zabarwieniu łusek, z delikatnymi mocno zagęszczonymi pędami i stabilnym pokroju.
Ekspert ogrodnictwa radzi:
“Rozważ zastosowanie tui jako tła dla roślin sezonowych w donicach, które możesz regularnie zmieniać w zależności od pory roku. Dzięki temu uzyskasz dynamiczną i interesującą kompozycję ogrodową, która będzie się zmieniać wraz z sezonami, a tuje zapewnią jej stałą, zieloną bazę. Taki układ pozwoli również eksperymentować z różnymi kolorami i teksturami roślin, nie zmieniając stałej struktury ogrodu.
Tuje ozdobne do ogrodu – co możesz z nimi zrobić?
Tuje ozdobne znane są też jako thuje. Krzewy mogą być sadzone samodzielnie lub grupami – nadają się na żywopłoty i zielone parawany zabezpieczające przed wiatrem. Posadzone wzdłuż granic działki, tworzą szczelne i bardzo efektowne naturalne ogrodzenie. Najczęściej wybierane tuje na żywopłot to odmiany: Szmaragd, Brabant oraz żywotniki olbrzymie.
Żywopłot z tuj trzeba przycinać 2-3 razy w sezonie. W trakcie cięcia wiosennego (koniec marca-początek kwietnia) i letniego (czerwiec) należy skrócić pędy o około ⅓ długości. Ostatnie cięcie warto wykonać w sierpniu, skracając pędy o ok. 1-2 cm. Pozostałe po cięciu gałązki można wykorzystać do rozmnożenia. To łatwy sposób na uzyskanie nowych sadzonek niewielkim kosztem.
Mimo że żywopłot to najpopularniejsze zastosowanie tuj, krzewy mogą pojawić się także w innych ogrodowych aranżacjach. Najciekawsze z nich to:
• zielona ściana – do stworzenia takiej kompozycji najlepiej nadają się wysokie okazy – gatunki starsze. Tuje powinny być posadzone blisko siebie, aby tworzyły efekt jednorodnego tła, które można dowolnie formować. Zielona ściana z tuj może być samodzielną dekoracją lub tłem dla innych roślin – najlepiej o kontrastowych kolorach;
• mieszane nasadzenia rzędowe – jest to aranżacja, w której różne odmiany tui są posadzone naprzemiennie. Dla uzyskania najlepszych efektów wizualnych warto wybierać gatunki o różnym przekroju, wysokości i kolorach. Iglasty rząd zyska dynamizmu i lekkości, jeżeli zostanie skomponowany z gatunków kulistych ze stożkowatymi;
• element rabaty – tuja ozdobna może być ciekawym dopełnieniem wielogatunkowych nasadzeń rabatowych lub klombów. Smukły krzew wprowadzi do kompozycji wertykalny akcent, który nada całości wielowymiarowości. Do takich zestawień najlepiej wybierać nieparzystą liczbę tuj – 1, 3 lub 5;
• tuja a`la drzewo – jeśli w Twoim ogrodzie lub na działce rosną starsze, wysokie okazy, które często tracą liście i gałęzie w dolnych partiach, uformuj je, nadając im efekt pnia drzewa i korony. To rozwiązanie odpowiednie przede wszystkim dla niewielkich ogrodów, w których podcięcie krzewu sprawi, że zyskasz dodatkowy grunt do zagospodarowania i obsadzenia.
Tuja bonsai
Oryginalnym pomysłem jest także tuja bonsai – możesz kupić ją gotową w szkółkach i centrach ogrodniczych lub wyprowadzić samodzielnie, nadając jej dowolną formę. Jest to żywotnik uformowany na pniu. Ma kształt fikuśnego drzewka bonsai lub figur geometrycznych – kuli, walca, spirali, stożka lub sześcianu.
Tuja bonsai wymaga regularnej i troskliwej pielęgnacji. Uzyskanie fantazyjnych kształtów i utrzymanie efektów jest możliwe jedynie przy zastosowaniu szeregu specjalnych zabiegów – głównie cięcia pędów i korzeni, drutowania w celu nadania określonego kształtu oraz sadzenia w specjalnych płaskich donicach.
Oferta OBI
Tuja na balkon – dobry pomysł?
Ogromna różnorodność żywotników sprawia, że bez trudu znajdziesz tuje na balkon lub taras, czyli odmiany przeznaczone do uprawy w donicach. W tej roli najlepiej sprawdzą się gatunki karłowe, np. z kulistym pokrojem – Danica, Teddy, Little Champion – pstrokate – Golden Tuffet, Mirjam, Cloth of Gold – oraz rozmaite gatunki formowane na styl drzewka bonsai.
Uprawa pojemnikowa wymaga odpowiedniego stanowiska – najlepiej słonecznego lub w lekkim półcieniu. Na zacienionym balkonie tuja może krzywo rosnąć, nadmiernie wyciągając się ku słońcu. W takim wypadku lepiej postawić na donicową hodowlę cisa lub mirkobioty syberyjskiej. Miejsce na balkonie powinno być osłonięte od wiatru, aby nie było ryzyka przewrócenia donicy lub przemarzania rośliny zimą.
Tuja na balkon powinna być posadzona w dużej donicy, w której zmieści się jak najwięcej podłoża. Pozwala to na dłuższe utrzymanie wilgoci w pojemniku i chroni krzewy przed wysuszeniem. Najlepiej wybierać donice drewniane i impregnowane. Plastikowe ścianki nie będą skuteczną ochroną przed chłodem i mogą pękać pod wpływem spadku temperatury. Donice warto też zaizolować od spodu, ustawiając je na podkładzie z grubego drewna lub na styropianowej płycie.
