Uprawa porzeczki w ogrodzie – sprawdź, kiedy sadzić porzeczki i jak o nie dbać
Porzeczki to owoce o wysokiej wartości odżywczej. Mają prozdrowotny wpływ na organizm człowieka i są źródłem korzystnych makro- i mikroskładników, m.in.: potasu, fosforu, wapnia, żelaza i magnezu oraz witamin, np.: C, P, K i E. Sprawdź, kiedy sadzić porzeczki i jakie są najważniejsze zabiegi pielęgnacyjne i ciesz się obficie owocującymi krzewami we własnym ogródku.
Porzeczka: czarna, czerwona czy biała?
Porzeczki czarne, białe i czerwone można jeść na surowo i po przetworzeniu. Różnią się nie tylko wyglądem, ale także smakiem i właściwościami.
Jakie właściwości ma czarna porzeczka?
Najzdrowsza i najpopularniejsza jest czarna porzeczka o charakterystycznym kwaśno-cierpkim smaku. Zawiera witaminy A, C, K oraz witaminy z grupy B, a także minerały – potas, sód, żelazo, wapń, siarkę i magnez – oraz flawonoidy i olejki eteryczne. Jest chętnie wykorzystywana w medycynie naturalnej jako remedium na:
alergie,
infekcje dróg oddechowych,
infekcje i choroby układu moczowego,
zatrucia pokarmowe,
biegunki,
choroby układu krążenia,
stany zapalne stawów,
artretyzm,
reumatyzm.
Owoce czarnej porzeczki mogą łagodzić problemy z zaparciami, niwelować nadciśnienie i spowalniać procesy starzenia organizmu. Wzmacniają odporność, wykazują działanie oczyszczające, przeciwwirusowe i antynowotworowe.
Dlaczego warto jeść czerwoną porzeczkę?
Rześka i kwaśna czerwona porzeczka to źródło witamin C, E, B6, K i A oraz minerałów – potasu, fosforu, wapnia, magnezu, sodu, żelaza i cynku. Wprowadzone do diety owoce wzmacniają odporność, działają przeciwbakteryjnie i antynowotworowo. Czerwona porzeczka stabilizuje poziom cukru we krwi i wzmaga apetyt, a zawarty w niej błonnik wspomaga oczyszczanie układu pokarmowego, poprawia perystaltykę jelit i zapewnia prawidłową mikroflorę jelitową.
Jakie składniki odżywcze zawiera porzeczka biała?
Najmniej rozpowszechnioną odmianą jest porzeczka biała. Ma łagodny, słodkawy smak i zawiera dużo białka. Jest źródłem kwasów organicznych, kwasu glutaminowego, asparaginowego (wspomagającego np. rozwój dzieci z opóźnionym wzrostem) i witamin A, C, E oraz witaminy z grupy B (B1, B2 i B9), fosforu, potasu, sodu, magnezu i żelaza.
Owoce białej porzeczki wspierają pracę serca i poprawiają stan naczyń krwionośnych. Wzmacniają układ odpornościowy i przyspieszają regenerację komórek w organizmie. Korzystnie wpływają na wzrok, wspomagają procesy trawienne i obniżają cholesterol.
Kiedy sadzić porzeczki? Jakie stanowisko wybrać?
Porzeczki pochodzą z rodziny roślin agrestowatych. Ich uprawa nie jest skomplikowana, ponieważ dobrze zimują i nie trzeba ich okrywać przed zimą. Nie wymagają też intensywnej ochrony przeciwko chorobom.
Najlepiej rosną na podłożu lekkim, wilgotnym, z żyzną i lekko kwaśną glebą (5,5-5,6 pH), ale ich uprawa jest możliwa także na terenach piaszczystych. Porzeczki lubią stanowiska nasłonecznione lub częściowo zacienione, osłonięte od wiatru i umiarkowanie wilgotne.
O tym, kiedy sadzić porzeczki, decyduje rodzaj sadzonki. Krzewy, których system korzeniowy jest odsłonięty, należy wkopać do gruntu jesienią (od października do listopada), a sadzonki z uformowaną bryłą korzeniową (hodowane w pojemnikach) można przenosić do gruntu od wczesnej wiosny do późnej jesieni.
Ze względu na wczesną wegetację, najlepszą porą do sadzenia porzeczek jest jesień, najlepiej od razu po zakupie sadzonek. Dzięki temu do gleby trafiają krzewy świeże i w dobrej kondycji, a wstępne ukorzenienie następuje jeszcze przed rozpoczęciem zimy. Umożliwia to lepsze wykorzystanie wody z podłoża i bujniejszy rozwój pędów wiosną.
Ekspert ogrodnictwa radzi:
“Aby zwiększyć plony porzeczek, warto posadzić w pobliżu krzewów rośliny towarzyszące, takie jak nagietki, nasturcje czy czosnek. Nagietki i nasturcje działają jako naturalne repelenty na szkodniki, a czosnek pomaga zwalczać grzyby i bakterie chorobotwórcze. Taka kombinacja nie tylko chroni porzeczki przed szkodnikami i chorobami, ale także wspomaga ich zdrowy wzrost i obfite owocowanie. Dodatkowo, wspomniane rośliny towarzyszące mogą dodać estetyki Twojemu ogrodowi, tworząc atrakcyjną kompozycję roślinną.
Sadzenie porzeczki czarnej
Sadzenie porzeczki rozpocznij od właściwego przygotowania stanowiska. Około 2 miesiące przed przeniesieniem sadzonek do gruntu usuń chwasty, spulchnij glebę – dwukrotnie przekopując ją szpadlem na głębokość ok. 60 cm – i wymieszaj z nawozem dla roślin jagodowych.
Sadzonki możesz kupić w szkółkach lub sklepach ogrodniczych. Wybieraj rośliny, które mają formę krzewu z 3-4 pędami i dobrze wykształcony system korzeniowy. Wysadzając do gruntu krzewy uprawiane w pojemniku, umieść je najpierw w szerokim naczyniu z wodą, a dopiero po kilku minutach usuń doniczkę. Dzięki temu bryła rozmięknie i łatwiej będzie wyjąć ją z pojemnika, nie uszkadzając pędów.
Dołek na sadzenie porzeczki powinien być o 5-7 cm większy od bryły korzeniowej, co podniesie odporność krzewu na wszelkie zabiegi pielęgnacyjne. Na spód dołka wysyp cienką warstwę mieszanki ziemi, kompostu i popiołu drzewnego.
Po umieszczeniu sadzonki w dołku trzeba obsypać ją ziemią i ustabilizować, lekko ubijając podłoże. Wokół łodygi zrób niewielkie wgłębienie – ułatwi to nawadnianie krzewu. Sadząc kilka egzemplarzy, zachowaj pomiędzy nimi ok. 100-150 cm przerwy. Po zasadzeniu porzeczki obficie ją podlej i obsyp ściółką, trocinami lub korą, co ograniczy rozprzestrzenianie się chwastów. Ściółkowanie w czasie sezonu wegetacyjnego podniesie temperaturę podłoża i utrzyma wilgoć, a zimą ochroni korzenie porzeczki przed mrozem.
Oferta OBI
Uprawa i pielęgnacja porzeczek
Uprawa porzeczki czarnej, białej i czerwonej nie jest wymagająca. Najważniejsze zabiegi pielęgnacyjne to nawadnianie (zwłaszcza w okresach suszy) i przycinanie – przerzedzanie krzewów ułatwia zbiór i zapewnia lepsze doświetlenie oraz dojrzewanie owoców.
Cięcie zimowe można przeprowadzić od stycznia do połowy marca, a letnie – po zakończeniu owocowania. Po każdym cięciu obowiązkowo usuń z ogrodu obcięte części krzewu. Jeśli były zdrowe, możesz je rozdrobnić i wrzucić do kompostu. Jeżeli były na nich oznaki choroby lub obecności szkodnika, trzeba je spalić.
Przycinając krzewy czarnej porzeczki, zostaw od 4 do 6 pędów jednorocznych i 2-3 dwuletnie, a starsze odrosty, gałęzie karłowate, słabe i opadające na ziemię usuń. W przypadku odmian porzeczki białej i czerwonej cięcie wykonuje się po trzecim roku od posadzenia. Wtedy pędy trzeba skrócić do 5 oczek i każdego roku likwidować gałęzie 5-6 letnie. Do usunięcia nadają się też młodsze odrosty, które są nieforemne, chore lub pokładają się na podłoże.
Na wysoką jakość plonów wpływa także systematyczne koszenie trawy w międzyrzędziach, usuwanie chwastów i nawożenie. W nieprodukcyjnej uprawie amatorskiej nie trzeba stosować nawozów mineralnych, wystarczą nawozy organiczne stosowane co 2-3 lata.
Krzewy porzeczek są narażone na ataki szkodników, które najczęściej uszkadzają liście i pąki. Powoduje to ograniczenie fotosyntezy i skutkuje zaburzeniami wzrostu. Dodatkowo zmniejsza potencjał owocowania roślin oraz osłabia ich odporność na przymrozki. Najbardziej agresywne szkodniki porzeczek to: wielkopąkowiec porzeczkowy, przędziorek chmielowiec, krzywik porzeczkowiaczek, mszyce i zwójki. Najskuteczniejszym sposobem walki z agrofagiem jest:
regularna lustracja krzewów,
usuwanie chorych pędów,
zakup dobrej jakości sadzonek,
wygrabianie opadłych liści.
Jak wykorzystać owoce porzeczki
Owoce porzeczki zawierają wiele korzystnych dla zdrowia makro- i mikroskładników i mogą być zjadane na surowo lub po poddaniu obróbce. Można z nich wyrabiać przetwory – głównie soki i dżemy – ale także chłodniki, kiśle, puddingi, kompoty, wina i galaretki. Zebrane z krzaka owoce mają zastosowanie jako dodatki do ciast, deserów, mięs, sałatek i koktajli, ale można je też mrozić i suszyć.
Z pestek porzeczek produkowany jest również olej. Uzyskuje się go podczas tłoczenia na zimno. Olej zawiera kwas linolowy, stearynowy i kwasy z gatunku omega-3 oraz omega-6 i jest chętnie wykorzystywany w farmakologii i przemyśle kosmetycznym.
