Hucznie, eko i bez hałasu. OBI wybiera świadome świętowanie i nie sprzedaje fajerwerków

Fajerwerki są elementem sylwestrowych celebracji symbolizującym pożegnanie starego roku i powitanie nowego. Ich użycie wiąże się jednak z wieloma zagrożeniami, ponieważ sztuczne ognie to materiały wybuchowe – hałas i chemiczne substancje negatywnie wpływają na zdrowie ludzi, zwierząt i środowisko. Na szczęście istnieją ekologiczne alternatywy, które oferują niezapomniane wrażenia w sposób bezpieczny i odpowiedzialny. Są to np. pokazy świetlne z dronami, widowiska laserowe czy używanie świec, lampionów i zimnych ogni.

Głośne wybuchy i efekty wizualne powodują silny stres i niepokój wśród seniorów oraz osób z zaburzeniami lękowymi i spektrum autyzmu. Hałas sztucznych ogni prowadzi do lęków, ataków paniki, a także pogarsza objawy depresji i zaburzeń stresowych. U niemowląt i małych dzieci tak głośne dźwięki skutkują problemami ze snem, a w skrajnych przypadkach prowadzą do trwałych uszkodzeń układu nerwowego.

Oprócz tego fajerwerki to materiały wybuchowe. Niezabezpieczone, nielegalne lub nieodpowiedzialnie używane powodują pożary oraz liczne uszkodzenia ciała. Mowa tu o oparzeniach, urazach oczu, utracie kończyn, a nawet obrażeniach zagrażających życiu. Ryzyko dotyczy nie tylko osób, które odpalają petardy, ale również znajdujących się w pobliżu.

W związku z kilkoma poważnymi wypadkami wywołanymi przez sztuczne ognie w Polsce zaczęły powstawać fundacje oraz inicjatywy społeczne. Celem tych organizacji jest edukowanie społeczeństwa o zagrożeniach związanych z pirotechniką i promowanie bezpiecznych alternatyw. Angażują one władze lokalne i służby porządkowe, aby zapewnić odpowiednią ochronę i kontrolować miejsca, w których odbywają się pokazy. Dzięki takim działaniom coraz więcej osób zdaje sobie sprawę z powagi problemu i wprowadza zmiany mające na celu ochronę najmłodszych.

Wybuchy fajerwerków uwalniają do atmosfery toksyczne substancje chemiczne – tlenki azotu i siarki, metale ciężkie, dym i pyły – które pogarszają jakość powietrza oraz zanieczyszczają glebę. Jest to szczególnie niebezpieczne dla osób ze schorzeniami układu oddechowego, takimi jak astma czy przewlekła obturacyjna choroba płuc.

Degradacja środowiska związana jest też ze śmieciami pozostawionymi w miejscach publicznych. Resztki petard – papier, tektura, metalowe elementy, kawałki plastiku i chemiczne pozostałości – zalegają na ulicach i terenach zielonych przez wiele tygodni. Te odpady w znaczny sposób wpływają na roślinność oraz jakość wód.

Wybuchy petard i rakiet pirotechnicznych stresują zwierzęta domowe. Psy i koty mają bardziej wrażliwy słuch niż ludzie, co sprawia, że hałas wywołany przez fajerwerki jest dla nich niezwykle intensywny i przerażający. Taki stan prowadzi do silnego lęku, zaburzeń zachowań, agresji czy chęci ucieczki.

Głośny huk petard powoduje dezorientację i cierpienie także u dzikich zwierząt. Spłoszone dziki, sarny, lisy i inni mieszkańcy lasu uciekają w nieznane miejsca, co zwiększa ryzyko wypadków – potrąceń przez pojazdy, zderzeń z przeszkodami i upadków z wysokości. Zagrożeniem są też resztki petard porzucone w miejscach, gdzie zwierzęta mogą pomylić je z pożywieniem. Zjedzenie takich toksycznych odpadów kończy się poważnymi problemami zdrowotnymi, np. uszkodzeniem przewodu pokarmowego, zatruciem, a nawet śmiercią.

Sylwestrowe fajerwerki oddziałują też na ptaki. Ekstremalnie głośne wybuchy sprzyjają utracie orientacji przestrzennej w trakcie lotu. W efekcie ptaki zderzają się z przeszkodami, wpadają w budynki, okna i doznają poważnych, często śmiertelnych, obrażeń.

W OBI wiemy, że korzyści wynikające z ograniczenia używania fajerwerków zdecydowanie przewyższają chwilową radość z podziwiania barwnych wybuchów. Dlatego zachęcamy do rozważenia innych, równie efektownych, a zarazem bardziej odpowiedzialnych sposobów na huczne świętowanie. Nowoczesne technologie i kreatywne rozwiązania pozwalają cieszyć się niezapomnianymi wrażeniami wizualnymi, nie narażając nikogo na stres czy niebezpieczeństwo.

Jedną z alternatyw są pokazy świetlne dronów. Na takie rozwiązania zdecydowało się już kilka polskich miast, m.in. Łódź, Sosnowiec i Cieszyn. Ta forma widowiska wykorzystuje flotę synchronizowanych dronów wyposażonych w specjalne oświetlenie LED. Drony poruszają się w powietrzu w zaprogramowanych formacjach, tworząc skomplikowane animacje, obrazy i trójwymiarowe kształty wyświetlane na niebie lub ścianach budynków. W przeciwieństwie do petard, pokazy te nie generują głośnych dźwięków, są ekologiczne, bezpieczne i przyjazne dla zwierząt.

Kolejny sposób na stworzenie wyjątkowej atmosfery bez ekstremalnego hałasu to widowiska laserowe. Stosowana podczas nich technologia umożliwia tworzenie zapierających dech w piersiach wizualizacji zsynchronizowanych z muzyką, które można dopasować do tematu imprezy lub obchodów.

Lasery oferują szeroki wachlarz możliwości twórczych, nie emitują szkodliwych substancji chemicznych ani nie powodują zanieczyszczenia powietrza. Takie pokazy są też bardziej efektywne energetycznie niż fajerwerki – do ich realizacji potrzeba mniejszej ilości energii, a sam proces jest bardziej zrównoważony.

Bezpieczne i ekologiczne alternatywy dla fajerwerków to także, lampiony i zimne ognie. Dzięki nim stworzysz niezapomnianą atmosferę, ciesząc się efektami świetlnymi bez hałasu i ryzyka. Jak wykorzystać je podczas obchodów Nowego Roku? Zorganizuj kameralny nocny pokaz lampionów w ogrodzie i sylwestrową sesję zdjęciową z zimnymi ogniami. Świeczki zapachowe ustaw na stołach, parapetach i szafkach, tworząc romantyczny i ciepły nastrój świętowania. Zaplanuj też wspólne zapalanie świec o północy, symbolizujące światło nadziei i radość na nadchodzący rok.

Zacznij od przygotowania domu tak, aby zwierzę miało przytulne, bezpieczne schronienie. Wybierz miejsce, w którym często przebywa: ulubione legowisko, kąt pod stołem, karton lub transporter, najlepiej z kocem czy cienkim pledem, który częściowo stłumi hałas i zakryje błyski. Zamknij okna i zaciągnij zasłony, by ograniczyć hałas z zewnątrz i błyski światła, a jeśli możesz, włącz cichą, relaksującą muzykę albo tło z dźwiękami natury.

Jeśli Twój pies lub kot źle znosi hałas, zostań z nim w domu przez całą noc. Obecność kogoś znajomego daje zwierzakowi poczucie bezpieczeństwa i zapobiega panice. Nie wyprowadzaj go na spacer późnym wieczorem, kiedy już zaczynają się wystrzały – ostatni spacer najlepiej zrobić dużo wcześniej, w spokojnej okolicy.

Małe zwierzęta, jak króliki, chomiki czy świnki morskie przenieś do najcichszego pokoju, zamknij drzwi i opuść rolety, czy zasłony. Możesz nakryć klatkę kocem, by stłumić hałas, ale pamiętaj o wentylacji. Dodaj do środka coś znajomego (ulubioną zabawkę lub kocyk), by pupil miał poczucie bezpieczeństwa.

Jeśli zwierzę panicznie reaguje, postaraj się go czymś zająć – delikatna zabawa, smakołyk, długie gryzaki, czy jego ulubiona aktywność mogą odwrócić uwagę od huku za oknem. Niektóre psy lepiej znoszą stres, jeśli dzień wcześniej były aktywne. Długi spacer lub intensywna zabawa mogą sprawić, że wieczorem pójdą spać spokojniej.

Jeśli wiesz, że Twój zwierzak bardzo źle znosi fajerwerki, warto rozważyć również dodatkowe sposoby łagodzenia stresu. Porozmawiaj z weterynarzem o ewentualne preparatach lub środkach uspokajających, a w przyszłości – stopniowe oswajanie z dźwiękami (np. puszczanie nagrań z fajerwerkami przy niskiej głośności, połączone z nagrodami i spokojem) może pomóc zmniejszyć lęk w kolejnych latach.

Coraz więcej miast rezygnuje z pokazów sztucznych ogni na powitanie Nowego Roku. Oficjalne fajerwerki nie pojawią się w Sylwestra 2025 w Krakowie, Warszawie, Wrocławiu, Poznaniu, Gdańsku czy Rabce Zdrój. Miasta te nie wydały jednak oficjalnego zakazu sprzedaży czy odpalania petard, co oznacza, że tak czy inaczej mieszkańcy najprawdopodobniej będą odpalali fajerwerki w Sylwestra.

Inaczej rzecz się ma, jeśli chodzi o Legionowo. Tam władze miasta oficjalnie zakazały sprzedaży fajerwerków, zarówno w miejskich sklepach, jak i na targowisku. Gratulujemy miastu Legionowo świadomego podejścia do powitania Nowego Roku. Mamy nadzieję, że wzorem Legionowa (i OBI) także inne miasta i sklepy przyłączą się do akcji: Nie strzelam w Sylwestra.

Wierzymy też, że nie potrzeba oficjalnych zakazów czy to sprzedaży, czy odpalania fajerwerków na powitanie Nowego Roku. Liczymy na to, że coraz większa świadomość konsekwencji puszczania petard i sztucznych ogni przyczyni się do tego, że pewnego dnia wszyscy będziemy się bawić w Sylwestra bez fajerwerków.