Kozłek lekarski
Kozłek lekarski, znany również jako waleriana, biedrzan czy kocia trawa, to jedna z bardziej popularnych roślin leczniczych, które często możemy spotkać w polskich ogrodach.
Kozłek lekarski – charakterystyka
Kozłek lekarski (Valeriana officinalis) to dwuletnia roślina z rodziny kozłkowatych (Valerianaceae), najczęściej znana jako waleriana. Od stuleci ceniona za swoje właściwości lecznicze, szeroko wykorzystywana zarówno przez zielarzy z Azji, jak i krajów północnoeuropejskich czy nawet Kanady. Powszechnie można ją spotkać na lekko zacienionych, żyznych obszarach, takich jak np. torfowiska czy brzegi zbiorników wodnych. Na uspokajające właściwości kozłka podatni są nie tylko ludzie, ale także zwierzęta, w tym przede wszystkim koty.
Jak wygląda kozłek lekarski? Korzeń kozłka to krótkie kłącze z licznymi rozłogami i korzonkami, o nieprzyjemnym zapachu. W pierwszym roku kozłek wytwarza pierzaste liście, natomiast w drugim łodygi zakończone obszernymi kwiatostanami. Kozłek może osiągać wysokość do 2 m, tworząc gęste, rozłożyste rozety. Jego kwiaty o charakterystycznym zapachu, które można podziwiać od czerwca do sierpnia, mają lejkowaty kształt i białoróżową barwę.
Kozłek lekarski – działanie lecznicze
Korzeń waleriany uznawany jest za surowiec leczniczy o silnie uspokajającym działaniu. Po jego jesiennym zbiorze, oczyszczeniu i ususzeniu wykorzystuje się go jako składnik leków o działaniu antystresowym, nasennym, przeciwdepresyjnym, a także preparatów na nadciśnienie tętnicze i zawroty głowy. Korzeń kozłka lekarskiego wykazuje również pozytywne działanie w przypadku dolegliwości ze strony układu trawiennego oraz przy zespole napięcia przedmiesiączkowego. Wyciąg z kozłka lekarskiego wykorzystywany jest też w kosmetyce, m.in. do produkcji preparatów przeciwtrądzikowych oraz – co ciekawe – perfum, którym nadaje piżmowy zapach.
Ekspert ogrodnictwa radzi:
“Wyciąg z korzenia kozłka można stosować jako naturalny stymulator wzrostu dla innych roślin w ogrodzie. Sporządzony napar (1 część suszonego korzenia na 10 części wody, pozostawiony na 24 godziny) działa jako nawóz dolistny, szczególnie w przypadku warzyw korzeniowych, poprawiając ich plonowanie i wzrost. Przy okazji wzmacnia aktywność dżdżownic, co korzystnie wpływa na strukturę gleby.
Kozłek lekarski w ogrodzie
W ogrodzie kozłek wykorzystywany jest nie tylko ze względu na swój dekoracyjny wygląd (w formie kwietnych rabat), ale również pozytywny wpływ na wzrost innych roślin. Jego obecność bowiem znacząco zwiększa ilość fosforu w glebie, a podlanie roślin wywarem przygotowanym z korzenia kozłka skutecznie przyciąga dżdżownice. Warto więc sadzonki kozłka lekarskiego umieścić np. w pobliżu grządek warzywnych. Co ciekawe, zbędne z medycznego punktu widzenia nadziemne części roślin także znajdą wykorzystanie w ogrodzie jako wartościowy składnik kompostu.
Czytaj także: Prosty sposób na uprawę warzyw.
Kozłek lekarski – wskazówki dotyczące uprawy
Jeżeli chodzi o uprawę, sadzonki kozłka lekarskiego wymagają żyznej, silnie wapniowej i przepuszczalnej gleby. Preferuje on stanowiska półcieniste lub słoneczne, umiarkowanie wilgotne, gdyż zarówno przesuszenie, jak i zbyt duża ilość wody niekorzystnie wpływają na jego kondycję. Jego wysiew najlepiej przeprowadzić w sierpniu, a na miejsce stałe przesadzić najpóźniej w październiku. Jeżeli nie chcemy wykonywać rozsad, z wysiewem należy poczekać do wiosny, nasiona siejąc bezpośrednio do ziemi i nie przysypując ich.
Kozłek lekarski jest stosunkowo prosty w uprawie i nie wymaga specjalnych zabiegów pielęgnacyjnych poza odchwaszczaniem oraz nawożeniem. Raz na jakiś czas warto również przerywać młode rośliny, tak by nie utworzyły zbyt gęstej kępy. W drugim roku trzeba pamiętać o regularnym usuwaniu pędów kwiatostanowych, które sprawia, że korzeń kozłka ulega intensywniejszemu rozwojowi. Nie każdy wie, że waleriana doskonale sprawdzi się również jako roślina doniczkowa. Z pewnością powinni się nad tym zastanowić zwłaszcza właściciele kotów, które ucieszą się z jej obecności w mieszkaniu czy domu.
