Kalafior (Brassica oleracea var. botrytis L.) – charakterystyka i uprawa
Kalafior uznawany jest za jedno z cenniejszych warzyw, które można uprawiać w przydomowym ogródku. Po ugotowaniu ma delikatny smak i dostarcza sporo wartości odżywczych przy zachowaniu niskiej kaloryczności. Dowiedz się więcej o Brassica oleracea var. botrytis L. W tym artykule znajdziesz charakterystykę rośliny, informacje o jej uprawie, a także zastosowaniu.
Brassica oleracea var. botrytis L. – najważniejsze informacje
Przeznaczenie: rośliny letnie, jadalne
Warunki oświetleniowe: słoneczne
Wilgotność podłoża: umiarkowanie wilgotne
Kalafior – charakterystyka
Brassica oleracea var. botrytis L. to odmiana kapusty z liśćmi wyrastającymi z dolnej części skróconej łodygi. W centrum pędu zawiązują się mięsiste pędy kwiatostanu, tzw. róże kalafiora. W zależności od odmiany mogą mieć one kolor biały, kremowy, zielony lub fioletowy. Róża kalafiora jest najbardziej pożądaną częścią rośliny, cenionym na świecie ze względu na smak i właściwości odżywcze składnikiem kulinarnym.
Kalafior należy do warzyw niskokalorycznych i o niskim indeksie glikemicznym. Jest pożądanym składnikiem dań diety redukcyjnej czy cukrzycowej. Zawiera m.in.: sód, potas, magnez, wapń, mangan, żelazo, miedź, cynk, fosfor, jod, karoteny, witaminy: K, B1, B2, B6, C.
Kalafior może być uprawiany w przydomowych ogródkach. Należy jednak do roślin o sporych wymaganiach, które musisz spełnić, jeśli chcesz uzyskać dorodne i smaczne warzywo.
Zastosowanie kalafiora
Kalafior jest warzywem uprawianym głównie w celach spożywczych. Można go jeść na surowo i jest to najlepszy sposób na czerpanie wszystkich jego korzyści zdrowotnych. Najlepiej smakuje jednak dopiero po ugotowaniu na parze lub w wodzie. Staje się wówczas miękki i kremowy. Kalafior jest doskonałym składnikiem zup jarzynowych, zup-krem, dobrze smakuje samodzielnie z dodatkiem masła, w wersji smażonej lub zapiekany.
Różę kalafiora można gotować w całości lub po rozdzieleniu różyczek. Gotowanie powinno trwać krótko – ok. 15 minut lub do miękkości. Rozgotowany kalafior rozpadnie się i będzie niesmaczny.
Kalafior jest ceniony nie tylko za smak, ale również walory zdrowotne. Jest bogaty w witaminy i mikroelementy. Stanowi dobre źródło błonnika pokarmowego. Wyróżnia się niskim indeksem glikemicznym, co istotne dla osób chorych na cukrzycę.
Odmiany kalafiora
Kalafiory różnią się m.in. kolorem różyczek, wymaganiami uprawnymi oraz czasem sadzenia i zbiorów. Fioletowe, zielone czy żółte odmiany są tak samo zdrowe, a dodatkowa zawartość roślinnego barwnika wzbogaca warzywo m.in. o silne właściwości przeciwutleniające, które mają korzystny wpływ na zdrowie.
Przykładowe odmiany kalafiora:
-
Igloo – wczesna odmiana przeznaczona na zbiór letni i jesienny, bardzo plenna, tworzy śnieżnobiałe, wypukłe, zwarte róże.
-
Pionier – wczesna odmiana o zwięzłych, białych różach białych.
-
Rober – odmiana do uprawy od wiosny do jesieni, o różach śnieżnobiałych, zbitych i dużych.
-
Raft – późna, biała odmiana kalafiora, przeznaczona na zbiór letni.
Kolorowe odmiany kalafiora:
Romanesco (limonkowozielona),
Veronica (żółta),
Graffiti (fioletowa),
Sunset, Collage (pomarańczowa).
Zieloną barwę kalafior zawdzięcza wysokiej zawartości chlorofilu – barwnika roślinnego o silnym działaniu antyoksydacyjnym. Pomarańczowy kalafior swój kolor zawdzięcza beta-karotenowi, który wpływa korzystnie na koloryt skóry i wspiera funkcjonowanie wzroku. Duże ilości beta-karotenu można znaleźć również w marchewce. Fioletowe róże oznaczają sporą dawkę antocyjanów, które chronią wątrobę i układ krwionośny.
Uprawa kalafiora
Kalafior jest rośliną wymagającą w uprawie. Sadzi się do gruntu z rozsady. W sklepie ogrodniczym możesz kupić gotowe sadzonki lub wysiać roślinę samodzielnie.
Kiedy wysiewać i sadzić kalafior?
Odmiany wczesne: wysiew na rozsady w marcu, rozsada do gruntu w kwietniu.
Odmiany letnie: wysiew na przełomie marca i kwietnia, rozsada na przełomie kwietnia i maja.
Kalafiory jesienne: wysiew kwiecień i maj, rozsada przełom maja i czerwca.
Kalafior ma dość precyzyjne wymagania stanowiskowe. Gleba powinna być bogata w próchnicę i związki mineralne (zwłaszcza wapń) i mieć odczyn lekko zasadowy lub obojętny. Dobrze, jeśli na zakończenie poprzedniego sezonu została ona zasilona obornikiem lub kompostem. Warzywo lubi miejsce nasłonecznione, ale i osłonięte przed wiatrem. Sadząc kalafior do gruntu, uważaj na delikatne korzenie. Umieszczaj sadzonki w odstępach co 30–40 cm.
Wskazówka! Kalafior dobrze rośnie w glebie, w której wcześniej uprawiano marchew i ziemniaki.
Kalafior nadaje się do uprawy współrzędnej. Dobrze rośnie w towarzystwie buraków, brokułów, grochu, fasoli, ogórków, selera i szpinaku, a także ziół, np.: bazylii, cząbru, kminku, kolendry oraz mięty.
Czytaj także: Uprawa współrzędna – różnorodność owoców i warzyw
Kalafior – pielęgnacja
Z trudem szukać warzywo tak popularne i kapryśne jak kalafior. Warzywo należy do roślin ciepłolubnych, ale nadmierne nasłonecznienie może powodować żółknięcie różyczek. Aby temu przeciwdziałać, osłania się białą część rośliny lekko nadłamanymi liśćmi.
Czytaj także: Dynia zwyczajna – Cucurbita pepo
Kalafior w okresie wegetacyjnym powinien być nawożony preparatami z molibdenem, borem, azotem oraz obficie i regularnie podlewany.
Warzywa wymagają czujności. Nie tolerują chwastów, przez nie mogą gorzej rosnąć. Są też podatne na choroby i atakowane przez insekty.
Najczęstsze choroby kalafiora:
-
Kiła kapusty – zatrzymuje wzrost rośliny, a w końcowej fazie powoduje jej zamieranie. Początkowymi objawami są niewielkie guzy na korzeniach, które z czasem rosną i ciemnieją. Chorobie sprzyjają: duża wilgotność powietrza, wysoka temperatura oraz kwaśny odczyn podłoża.
-
Szara pleśń – rozwija się krótko przed zbiorem. Na liściach, główkach i łodygach powstają wodniste, niewielkie plamy gnilne, które szybko się powiększają i pokrywają szarym nalotem. Chorobie sprzyja duża wilgotność powietrza i wysoka temperatura.
-
Czerń krzyżowych – sprzyja jej wilgotne powietrze i ciepło. Objawy to okrągłe, czarne plamy pojawiające się głównie na liściach.
-
Mączniak prawdziwy kapustnych – choroba objawia się białym, mączystym nalotem z drobnymi, ciemnymi zarodnikami. Rozwija się przy dużej wilgotności powietrza, cieple, nadmiarem azotu i zachwaszczeniu.
Oprócz chorób kalafiorowi zagrażają insekty: muchówka i bielinek kapustnik. Uszkadzają one roślinę, ograniczają jej wzrost, a w przypadku gąsienic bielinka wyżerają liście i miąższ. W celu pozbycia się chorób kalafiora i szkodników, które na nim żerują, stosuje się odpowiednie środki ochrony roślin.
