Treść Główna

Jarmuż (Brassica oleracea L. var. sabellica L.) – charakterystyka i uprawa

Gęste liście jarmużu

Jarmuż to dwuletnia, jadalna roślina warzywna z rodziny kapustowatych. Ma zielone lub fioletowe liście, a w drugim roku wzrostu tworzy kwiatostany zebrane w gęste, kuliste grona na szczytach pędów. Jest łatwy w uprawie i nadaje się do sadzenia w ogrodzie, szklarni, tunelu i donicach. Preferuje umiarkowanie wilgotne podłoże, półcieniste stanowisko i jest odporny na mróz. Ważnym zabiegiem pielęgnacyjnym jest regularne odchwaszczanie jarmużu, które zapobiega żerowaniu szkodników na liściach.

Jarmuż to niezwykle zdrowe i bezproblemowe w uprawie warzywo. Nadaje się do sadzenia w gruncie, szklarni, tunelu i donicach. Jest jadalny, ale ze względu na dekoracyjnie poskręcane liście stanowi też uzupełnienie ogrodu kwiatowego.

Brassica oleracea L. var. sabellica L. – najważniejsze informacje:

Przeznaczenie: przyprawy i zioła

Warunki oświetleniowe: słoneczne, półcień

Wilgotność podłoża: umiarkowanie wilgotne

Jarmuż – charakterystyka

Zbliżenie na liście jarmużu

Jarmuż to jedna z najstarszych odmian kapusty warzywnej. Znany jest wyłącznie z uprawy – nie rośnie dziko w naturze. Ma grubą, silnie ulistnioną łodygę o długości od 10 do 110 cm, która pojawia się w pierwszym roku uprawy. Tworzy długie, kędzierzawe, ułożone w rozetę liście w kolorze zielonym lub fioletowym. Jarmuż kwitnie w drugim roku uprawy. Jego kwiatostany zebrane są w gęste, kuliste grona na szczytach pędów i przeważnie mają kolor żółty lub biały. W przypadku odmian ozdobnych mogą mieć również odcienie różu i fioletu. Kwiaty jarmużu są atrakcyjne dla pszczół i innych zapylaczy.

Więcej o roślinach miododajnych pisaliśmy tutaj >>>

Jarmuż – odmiany

Jarmuż na grządce

Odmiany jarmużu różnicuje się pod względem długości łodygi (niskie, średnie lub wysokie) i kolorów liści – od jasnozielonego, przez zielony, ciemnozielony, fiolet aż do fioletowo-zielono-brązowego. Niektóre kultywary Brassica oleracea L. var. sabellica L. uprawia się jako rośliny ozdobne.

Popularne odmiany jarmużu:

  • Dwarf Green Curled – charakteryzuje się niskim wzrostem i poskręcanymi liśćmi;
  • Scarlet – ma intensywnie czerwone lub fioletowo-czerwone liście;
  • Halbhoher Grüner Krauser – odmiana wyróżniająca się średnio-wysokim wzrostem i gęsto skręconymi, zielonymi liśćmi;
  • Nero di Toscana – znany jako jarmuż toskański. Ma wąskie, ciemnozielone liście o delikatnym smaku;
  • Red Russian – ma fioletowo-czerwone liście, często uprawiana jako roślina ozdobna;
  • Winterbor – o sztywnych, falistych liściach;
  • Dwarf Siberian – jarmuż karłowaty, polecany do uprawy w mniejszych ogródkach lub w pojemnikach.

Jarmuż – właściwości

Jarmuż to jedno z najcenniejszych warzyw liściastych. Zawiera silne przeciwutleniacze, witaminy K, A, E, C, karotenoidy (β-karoten, luteinę, zeaksantynę) oraz wapń. Jest też źródłem żelaza, kwasu foliowego i sulforafanu – jednego z najsilniejszych antyoksydantów.

Na co jest dobry jarmuż?

Porcja świeżych liści jarmużu

Jedzenie jarmużu to sposób na profilaktykę wielu chorób. Może wykazywać działanie wspomagające odporność organizmu oraz obniżające poziom cholesterolu we krwi. Może być pomocny w zapobieganiu osteoporozy i uregulowaniu trawienia przez zmniejszenie ryzyka zaparć i pozytywny wpływ na florę jelitową. Wprowadzenie jarmużu do diety może też przyczynić się do poprawy kondycji skóry.

Jarmuż w kuchni

Brassica oleracea L. var. sabellica L. ma niewiele kalorii (około 40 kcal w 100 g) i jest chętnie wykorzystywany w kuchni. Świeże liście nadają się do pieczenia – posmarowane oliwą z oliwek i posypane ulubionymi przyprawami po kilku minutach w piekarniku staną się chrupiące i złociste. Są idealne również do gotowania na parze (nie dłużej niż przez 3–4 minuty) i blanszowania. Poddany takiej obróbce termicznej jarmuż będzie smacznym dodatkiem do zup, sałatek, dań jednogarnkowych oraz potraw gotowanych i duszonych.

Jak jeść jarmuż na surowo?

Zielona sałatka z jarmużem

Surowy jarmuż ma lekko gorzki smak i twarde liście, dlatego dobrze jest go zmiksować z ulubionym owocem lub warzywem i pić w postaci smoothie. Innym pomysłem jest posiekanie liści na drobno i macerowanie ich w oliwie z oliwek, soku z cytryny lub occie balsamicznym przez kilka minut. To złagodzi ich gorycz i uczyni jarmuż bardziej delikatnym. Posiekane liście można dodać do zielonych sałatek z pomidorami, ogórkiem, awokado i czerwoną cebulą – wzbogacisz ich smak i wartość odżywczą.

Jarmuż w ogrodzie

Jarmuż nadaje się do sadzenia w doniczkach na balkonie, w tunelu foliowym, w szklarni i w gruncie. W ogrodzie uprawia się zarówno odmiany ozdobne, jak i formy jadalne. Każda z nich ma atrakcyjne liście, które zachwycająco wyglądają w towarzystwie kwiatów rabatowych.

Uprawę jarmużu w warzywniku najlepiej prowadzić w pobliżu sprzyjających roślin – cebula, szczypior, koper i kolendra zadziałają jak naturalne repelenty i odstraszą żerujące na liściach szkodniki, a warzywa strączkowe wzbogacą podłoże o azot – dzięki niemu jarmuż będzie zdrowo rósł i stanie się bardziej aromatyczny.

Poznaj inne rośliny odstraszające owady z ogrodu

Jarmuż – wskazówki dotyczące uprawy

Młode sadzonki jarmużu w warzywniku

Jarmuż ma skromne wymagania uprawowe i rośnie w każdym ogrodzie. Sprzyjają mu stanowiska bezwietrzne, półcieniste lub słoneczne. Roślina poradzi sobie na każdym podłożu, ale preferuje gleby gliniasto-piaszczyste o pH 6,5–6,8. Ma dużą odporność na mróz i w chłodnych miesiącach najlepiej wytrąca swoją gorycz. Jarmuż potrzebuje stale, umiarkowanie wilgotnego podłoża, zwłaszcza późnym latem i jesienią, gdy tworzy rozety liści.

Częstszego nawadniania wymagają rośliny doniczkowe – w upalne dni mogą potrzebować wody nawet dwa razy dziennie. Zabiegiem sprzyjającym bujnemu rozwojowi jest nawożenie. Pierwsze wykonuje się po dwóch tygodniach od posadzenia sadzonek do gruntu, a kolejne na początku sierpnia. Do zasilania używa się nawozów naturalnych lub azotowych. Jarmuż dobrze reaguje na nawożenie potasem, borem, magnezem i sodem.


W pielęgnacji jarmużu ważne jest regularne usuwanie chwastów, co zmniejsza ryzyko żerowania szkodników. Sposobem na odstraszanie szkodliwych owadów jest też ściółkowanie i stosowanie okryć z agrowłókniny lub specjalnych środków odstraszających szkodniki. Zbiór jarmużu odbywa się późną jesienią i trwa przez całą zimę, aż do wiosny. Z jednej rośliny można zbierać liście kilkakrotnie, wyłamując najpierw te najstarsze (dolne). Smak liści znacznie poprawia się po przymrozkach, które wpływają na wzrost zawartości białka i cukru w roślinie.

Jarmuż – najczęściej zadawane pytania

Oto hity sprzedaży w OBI:

Inne przydatne poradniki