Cukinia, kabaczek (Cucurbita pepo convar. giromontiina Greb.) – charakterystyka i uprawa
Kabaczek to odmiana dyni zwyczajnej, a więc tak jak ona, jest jagodą. Wyróżnia się kształtem, delikatną, jadalną skórką, chrupiącym miąższem oraz niewielką ilością pestek, które najpierw są miękkie i smaczne, później twardnieją i nadają się jedynie do wysiewu. W tym artykule opowiemy, skąd pochodzi cukinia, jak wyhodować ją w ogrodzie i co można z niej zrobić w kuchni.
Poradnik w pigułce
Cukinię można uprawiać w skrzyniach lub gruncie. Roślina lubi ciepłe, jasne stanowiska oraz żyzną glebę. Należy ją sadzić w miejscach osłoniętych od wiatru i często podlewać. Niektóre odmiany cukinii są mniej wymagające, a także bardziej odporne na choroby od innych – warto mieć to na uwadze przed zakupem sadzonek lub nasion.
Cucurbita pepo convar. giromontiina Greb. – najważniejsze informacje
Przeznaczenie: Uprawa w gruncie lub skrzyni
Warunki oświetleniowe: słoneczne
Wilgotność podłoża: umiarkowanie wilgotne
Cukinia – charakterystyka
Cukinia to grupa odmian dyni zwyczajnej (Cucurbita pepo L.). Jej nazwa ma źródło w języku włoskim. To tam została wyselekcjonowana pierwsza „mała dynia”, czyli „zucchina”. W południowowschodniej części nazwa cukinia się nie przyjęła i warzywo nazywane jest kabaczkiem. Dla tych, którzy mają jeszcze wątpliwości – kabaczek i cukinia to nazwa tej samej rośliny jadalnej.
Cukinia zbudowana jest z łodygi wzniesionej lub płożącej oraz krótkich pędów, które z niej wyrastają. Z pędów wychodzą duże, sercowate liście oraz wąsy czepne, jeśli roślina nie ma krzaczastego pokroju. Kwiaty cukinia rozwija żółte, rozdzielnopłciowe, które są zapylane przez owady.
Warto wiedzieć! Kwiaty cukinii są jadalne.
Owoce cukinii mogą przybierać kolor żółty, zielony lub pomarańczowy w zależności od odmiany. Kształtem przypominają maczugi, są silnie wydłużone, węższe przy pędzie stopniowo się rozszerzają. Niektórzy porównują wygląd cukinii do przerośniętego ogórka. Jagoda skrywa zielonkawy miąższ, który mięknie po obróbce termicznej. Na surowo jest chrupiący.
Czytaj także: Dynia zwyczajna – Cucurbita pepo
Oferta OBI
Odmiany cukinii
Od wybranego rodzaju cukinii zależą: rozmiar, kształt i kolor jagody, termin zbioru, a także plenność i odporność na choroby. Niekiedy także przeznaczenie owocu będzie inne, ponieważ jedne odmiany nadają się na przetwory, inne tylko do jedzenia na świeżo.
Zielone odmiany cukinii
‘Astra Polka’ – odmiana cętkowana o maczugowatym kształcie, obficie i długo plonuje.
‘Soraya’ – wczesna, plenna odmiana. Wydaje owoce o maczugowatym kształcie, jednolicie zielone. Wykazuje odporność na mączniaka rzekomego.
‘Cora’ – odmiana bardzo wczesna, nadaje się do uprawy w tunelu lub do wczesnych upraw gruntowych. Owoce mają ciemnozieloną skórkę.
‘Ascona’ – wyróżnia się odpornością na choroby.
‘Black beauty’ – wydaje owoce o ciemnozielonej skórce. Cukinia ‘Black beauty’ to wczesna odmiana przeznaczona do uprawy w tunelu lub na polu.
Di nizza – odmiana cukinii o okrągłych owocach.
Odmiany cukinii żółte
‘Atena Polka’ – odmiana wczesna, plenna, o pomarańczowych, maczugowatych owocach.
‘Goldena’ – rodzi słonecznie żółte, niemal pomarańczowe, łagodnie żebrowane owoce o cylindrycznym kształcie. Jagody są delikatne, rozpływają się pod wpływem obróbki termicznej, wcześnie zebrane mogą być jedzone na surowo.
‘Paladin’ – wydaje owoce średniego rozmiaru, które nadają się zarówno na leczo, jak i na przetwory. Siew do gruntu przeprowadza się od 15 maja do 15 czerwca.
To tylko niektóre z wielu odmian miniaturowej dyni zwyczajnej. W sklepach ogrodniczych znajdziesz ich o wiele więcej. Przed zakupem nasion zapoznaj się z informacjami na opakowaniu. Powinny być na nim zamieszczony czas wysiewu, kolor i rozmiar owocu, a także wskazówki dotyczące uprawy.
Jak uprawiać cukinię w ogrodzie?
Uprawa cukinii należy do dość wymagających. Cukinia jest ciepło i światłolubna, dlatego stanowisko dla niej powinno być słoneczne, a wczesne odmiany należy siać pod folię, aby zapewnić siewkom odpowiednią temperaturę (optymalna to 20–25 °C, jednak znosi niższe zakresy od 6 do 8 °C). Miejsce do sadzenia cukinii powinno być osłonięte od wiatru, aby jego podmuchy nie obrywały delikatnych kwiatów. Podłoże do uprawy cukinii powinno być zasobne w składniki odżywcze. Jesienią można je zasilić obornikiem.
Cukinię można uprawiać z nasion lub rozsady. Do przygotowania drugiej należy wysiać nasiona do doniczek w liczbie po dwa lub trzy. Rośliny wschodzą po 7–10 dniach. Po 4 tygodniach rozsadę można przenieść do gruntu. Jeśli w doniczce wykiełkuje więcej niż jedno nasionko, do przesadzenia wybierz najsilniejszą siewkę. Podczas sadzenia uważaj na delikatny system korzeniowy.
Warto wiedzieć! Cukinia wytwarza palowy system korzeni, co uniemożliwia jej przesadzanie. Z tego powodu nie zwlekaj z przeniesieniem rozsady do gruntu.
Nasiona możesz też wysiać bezpośrednio do skrzyń lub donic i w nich docelowo uprawiać warzywo. Trzeba tylko pamiętać, że cukinia wymaga dużo miejsca, dlatego pojemniki powinny być obszerne.
Jak pielęgnować cukinię?
Kabaczek lubi wilgotne podłoże, dlatego do najważniejszych zadań ogrodnika należy jego częste podlewanie. Kolejnym istotnym zabiegiem pielęgnacyjnych należy regularne pielenie. Jeśli roślina przestanie rosnąć lub jej wzrost będzie powolny, warto zasilić podłoże nawozem do warzyw i owoców.
Cukinia – uprawa współrzędna
Dynie rosną dobrze w otoczeniu roślin cebulowych oraz strączkowych. Do uprawy współrzędnej wybierz więc: cebulę, czosnek, groch i fasolę, a zapewnisz cukinii lepsze warunki do rozwoju. Jakie inne warzywa można sadzić w pobliżu kabaczka? Szpinak, sałatę, koper i pietruszkę.
Czytaj także: Fasolka szparagowa (Phaseolus vulgaris L.) – charakterystyka i uprawa
Choroby cukinii
Niektóre odmiany cukinii są szczególnie narażone na choroby wobec których inne wykazują odporność. Nie mniej warto znać objawy, na które trzeba szybko zareagować, aby nie stracić zbiorów.
Do najczęściej występujących szkodników i chorób cukinii zaliczamy: mączniaka prawdziwego, mączniaka rzekomego, szarą pleśń oraz przędziorka chmielowca. Pierwsze trzy to choroby grzybowe, które mogą wystąpić po intensywnych opadach deszczu, a także kiedy cukinia posiana jest zbyt gęsto i pod liśćmi kumuluje się wilgoć. Objawami choroby jest nalot na liściach. Jak tylko go zauważysz, zastosuj preparat przeciwgrzybowy do roślin.
Jak zbierać i przechowywać cukinię?
Owoce dojrzewają po ok. 4 miesiącach od posadzenia cukinii w gruncie (termin może się wahać w zależności od odmiany). Warto je zbierać, kiedy są stosunkowo małe, wówczas będą smaczniejsze – miększe i o mniejszych komorach nasiennych.
Świeżą cukinię można przechowywać w ciemnym, chłodnym i suchym miejscu przez ok. 3 tygodnie.
Cukinia – zastosowanie
Cukinia znajduje szerokie zastosowanie w kuchni. Duszona może być składnikiem sosów wielowarzywnych, leczo, a także placków czy zapiekanek. Cukinia doskonale smakuje w formie konserwowanej, np. w słodkiej zalewie octowej – jest to jeden z niewielu sposobów przechowania warzywa przez zimę. Innym jest mrożenie, jednak nie jest to prosty proces, ponieważ kabaczek ma w sobie dużo wody. Przed umieszczeniem w zamrażarce, pokrój warzywo w plastry lub kostkę i zapakuj do szczelnie zamykanych pojemników.
Walory cukinii tkwią przede wszystkim w jej łagodnym smaku, który stanowi doskonałe tło wielu dań, a także konsystencja. Pod kątem zdrowotnym nie wykazuje bogatych właściwości odżywczych, ma jednak dużo wody i błonnika, jest też niskokaloryczna. Spożywanie jej uważane jest za korzystne dla zdrowia.
