Żurawina (Vaccinium sect. Oxycoccus) – charakterystyka i uprawa
Żurawina to podrodzaj borówki liczący dwa gatunki, z których jeden cieszy się największą popularnością. Żurawina amerykańska, bo to właśnie ona jest najczęściej wybierana do uprawy przemysłowej i amatorskiej, wydaje duże owoce, które przeznacza się na soki, konfitury i suszenie. Gatunek ten liczy sobie wiele odmian. Z tego artykułu dowiesz się, jakie warunki zapewnić uprawie żurawiny oraz jak wykorzystać pozyskane z uprawy owoce.
Żurawina kojarzy się głównie z jagodą, rzadziej świeżą, częściej: suszoną, w formie konfitury, nalewki lub soku. Warto wiedzieć, że żurawina to roślina, którą możesz uprawiać w ogrodzie w celu pozyskania wspomnianych jagód, a także jako dekorację. Z tego artykułu dowiesz się, czym jest Vaccinium sect. Oxycoccus i jak uprawiać żurawinę w ogrodzie.
Vaccinium sect. Oxycoccus – najważniejsze informacje
Przeznaczenie: ogród owocowy
Warunki oświetleniowe: słoneczne
Wilgotność podłoża: umiarkowanie wilgotne, wilgotne
Żurawina – charakterystyka
Vaccinium sect. Oxycoccus pochodzi z rodziny wrzosowatych (Ericaceae) i jest podrodzajem borówki (Vaccinium). Liczy sobie dwa gatunki – żurawinę wielkoowocową i błotną. W Polsce naturalnie występuje ta druga, żurawina wielkoowocowa natomiast zadomowiła się u nas jako gatunek zdziczały. Obie występują pod wieloma odmianami i można je uprawiać w ogrodzie.
Żurawina hodowana jest ze względu na owoce i atrakcyjny, dekoracyjny pokrój. Krzewinka dorasta do 60 cm i ma drobne eliptyczno-lancetowate lub eliptyczne, zimotrwałe liście. W okresie wegetacyjnym są one zielone z wierzchu, pod spodem sinawe. Późną jesienią czerwienieją i takie pozostają do końca zimy. Listki wyrastają z długich (do 1,5 m), płożących się pędów.
Ten poradnik może Cię zainteresować: Uprawa porzeczki w ogrodzie – sprawdź, kiedy sadzić porzeczki i jak o nie dbać
W czerwcu roślina zakwita, wypuszczając drobne, białe lub różowe kwiatki, z których zawiązują się owoce. Dojrzałe można zbierać jesienią. Jagody żurawiny stosuje się w kuchni, medycynie tradycyjnej i przemyśle kosmetycznym.
Gatunki i odmiany żurawiny
Żurawina wielkoowocowa naturalnie występuje na mokradłach we wschodniej części Ameryki Północnej, dlatego bywa nazywana żurawiną amerykańską. Do Europy została sprowadzona w celach uprawnych i rozprzestrzeniła się na jej terenach jako antropofit.
Słowniczek! Antropofitem nazywamy roślinę, która występuje dziko na danym obszarze w wyniku działalności człowieka.
Owoce żurawiny amerykańskiej osiągają średnicę 1–2 cm i mają czerwony lub różowy kolor. Ze względu na wielkość jagód gatunek ten jest najchętniej wybierany do uprawy. Dostępne w sklepach przetwory żurawinowe powstają właśnie z niej.
Naszym rodzimym gatunkiem żurawiny jest żurawina błotna. W przeciwieństwie do wielkoowocowej wydaje jagódki ok. 8 mm. Ma rzadsze ulistnienie i krótsze pędy. Bardzo rzadko wybierana jest do uprawy w ogrodzie.
Przykładowe odmiany żurawiny amerykańskiej:
- ‘Pilgrim’ – jedna z najczęściej poszukiwanych odmian do ogrodu. Wydaje purpurowoczerwone, dorodne owoce i długie, liczne pędy. Owocuje ok. 3 lata po posadzeniu. Jest mrozoodporna i łatwa w uprawie.
- ‘Ben Lear’ – charakteryzuje się silnym wzrostem. Wypuszcza pędy do 180 cm długości. Może owocować już 2 lata po posadzeniu. Daje bardzo duże, purpurowoczerwone owoce. Hodowcy wskazują tę odmianę jako odpowiednią do uprawy w donicach i skrzyniach.
- ‘Early Black’ – wypuszcza pędy do 120 cm długości, które rosną gęsto i szybko. Obficie owocuje. Wydaje duże jagody, do ok. 1 cm średnicy.
- ‘Howes’ – wydaje ciemnoczerwone jagody o wielkości do 1,5 cm.
- ‘McFarlin’ – odmiana późna. Owoce dojrzewają dopiero w drugiej połowie października, mają czerwony kolor i ok. 1 cm wielkości.
- ‘Stevens’ – powstała ze skrzyżowania odmian ‘Potter’ i ‘McFarlin’. Jest odporna na choroby i mróz. Owoce są gotowe do zbioru między październikiem a listopadem.
Jak uprawiać żurawinę w ogrodzie?
Żurawin uprawna należy do roślin dość wymagających. Wymagania dotyczą przede wszystkim stanowiska, podlewania oraz ochrony przed zimnem.
Roślinę rozmnaża się z sadzonek pędowych, które należy posadzić wiosną, zachowując przy tym odległość ok. 30–100 cm. O tym, jak zaplanować posadzenie żurawiny, zdecyduj na podstawie długości pędów wybranej odmiany. Posadź żurawinę na słoneczne stanowisku z piaszczystą, torfową ziemią. Optymalny odczyn gleby to 3,2–4 pH, a więc kwaśny. Zasilaj krzewinki nawozem z azotem. Z uwagi na płytki system korzeniowy młoda roślina źle znosi okresowe susze. Przez pierwszy rok od posadzenia należy ją obficie i regularnie podlewać. Sadzonki żurawiny mają niską odporność na zimno. Na zimę trzeba okryć je grubą warstwą ściółki lub gałęziami oraz zabezpieczyć agrowłókniną.
Pędy żurawiny przycinaj wiosną, jeśli chcesz pobudzić krzewinkę do wypuszczania nowych. Jesienią zaleca się cięcie pędów wegetacyjnych. Cięcia radykalne, odmładzające starsze krzewinki, przeprowadzaj wiosną, ale weź pod uwagę, że mogą one wstrzymać owocowanie do przyszłego roku.
Aranżacja żurawiny w ogrodzie
Żurawina może być uprawiana na grządce owocowo-warzywnego ogródka, ale równie dobrze jej krzewinki mogą stać się ozdobą rabaty kwiatowej. Roślina wypuszcza długie, płożące pędy z drobnymi listkami. Sprawdzi się więc świetnie w roli okrywowej. Projektanci polecają ją zwłaszcza do ogrodów wiejskich i naturalistycznych.
Żurawina dobrze czuje się w otoczeniu innych roślin z rodziny wrzosowatych, ponieważ dzieli z nimi podobne wymagania uprawne. Dobranym towarzystwem dla niej będą borówki amerykańskie, azalie, rododendrony, wrzosy czy wrzośce. Polecamy również inne rośliny kwasolubne, jak np. hortensje. Ważne, aby nie sadzić w pobliżu żurawiny roślin, które lubią obojętne lub zasadowe podłoże oraz zadbać, aby nie rzucały cienia na krzewinki.
Zastosowanie żurawiny
Owoce żurawiny przeznacza się przede wszystkim na przetwory. Surowe są zbyt kwaśne, aby je jeść. Konfitura z żurawiny jest tradycyjnym dodatkiem do dań mięsnych i nabiału – dziczyzny, pieczonej wieprzowiny czy serów. Nalewki i soki stosuje się jako środek wzmacniający odporność i wspomagający łagodzenie stanów zapalnych układu pokarmowego i moczowego. Suszoną żurawinę można jeść jako dodatek do ciast, sałatek lub samodzielną przekąskę.
Sprawdź poradnik: Jak zrobić przetwory z owoców i warzyw?
Żurawina zawiera minerały tj. mangan i miedź oraz witaminy: C, E i K, które zwiększają odporność organizmu, chronią przed infekcjami oraz poprawiają ogólną kondycję organizmu.
Czy płaca się posadzić żurawinę w ogrodzie? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Z pewnością uprawa tej rośliny jest odpowiednia dla osób cierpliwych, które lubią poświęcać czas na doglądanie upraw.
