Malina właściwa (Rubus idaeus L.) – charakterystyka. Co zrobić, żeby maliny dobrze owocowały?
Malina to popularny krzew owocowy. Zachwyca smakiem i zdrowotnymi właściwościami swoich owoców. Nadaje się do uprawy w gruncie i doniczkach. Dowiedz się, jak dbać o maliny, aby cieszyć się obfitymi zbiorami każdego roku.
Poradnik w pigułce
Malina to krzew owocowy ceniony za swoje smaczne i zdrowe owoce. Osiąga ok. 2 m wysokości i ma kolczaste pędy. Kwitnie od maja do sierpnia. Wyróżnia się dwie główne grupy odmian malin – letnie, owocujące raz w roku na dwuletnich pędach oraz jesienne, powtarzające owocowanie na pędach jednorocznych. W uprawie malina oczekuje słonecznego, przewiewnego miejsca, luźnej i lekko wilgotnej gleby o pH 5,5–6,5. W okresie owocowania istotne jest regularne podlewanie i nawożenie, głównie potasem i fosforem. Częstym problemem w uprawie malin są choroby grzybowe, mszyce i inne szkodniki.
Rubus idaeus L. – najważniejsze informacje:
Przeznaczenie: owoce, krzewy i drzewa liściaste
Warunki oświetleniowe: słoneczne
Wilgotność podłoża: umiarkowanie wilgotne
Malina – charakterystyka
Malina właściwa to krzew owocowy należący do rodziny różowatych. Naturalnie rośnie w Azji i Europie. W Polsce jest gatunkiem pospolitym. Osiąga ok. 2 m wysokości i ma pokryte kolcami pędy. Liście są sezonowe, z wierzchu nagie, pod spodem owłosione i mają ostro piłkowane brzegi. Malina kwitnie od maja do sierpnia. Rozwija białe, atrakcyjne dla owadów kwiaty zebrane w grona lub wiechy.
Sprawdź, jakie rośliny są miododajne
Dojrzałe, liczne owoce będące połączeniem małych pojedynczych pestkowców są czerwone, jadalne, miękkie i delikatne. Podczas zbioru lekko oddzielają się od stożkowego dna.
Ekspert OBI radzi:
“By zwiększyć plon malin i poprawić jakość owoców, ściółkuj krzewy słomą lub zrębkami drzew liściastych – ograniczy to parowanie wody, zahamuje wzrost chwastów i stworzy korzystny mikroklimat dla rozwoju korzeni, szczególnie podczas letnich upałów.
Oferta OBI
Malina – odmiany
Odmiany Rubus idaeus L. dzielą się na dwa główne typy – owocujące jednorazowo (maliny letnie) oraz powtarzające owocowanie (maliny jesienne). Maliny letnie zawiązują pąki kwiatowe na dwuletnich pędach i owocują raz w roku (w czerwcu lub lipcu). Maliny jesienne owocują na jednorocznych pędach i wydają owoce dwa razy w roku – pierwszy raz w czerwcu lub lipcu, a drugi we wrześniu lub październiku.
Odmiany malin letnich:
Laszka,
Sokolica,
Tulameen,
Glen Ample,
Radziejowa,
Przehyba.
Odmiany malin jesiennych:
Polana,
Polka,
Polesie,
Pokusa,
Autumn Bliss,
Autumn Treasure,
Fall Gold.
Wśród wyodrębnionych kultywarów dostępne są też maliny o owocach żółtych, np. Poranna Rosa, i czarnych – Bristol, Litacz, Jewel.
Malina – właściwości zdrowotne
Malina ceniona jest za swoje właściwości zdrowotne. Surowcem zielarskim są owoce i liście. Owoce są niskokaloryczne (43 kcal/100 g), zawierają błonnik, polifenole i witaminy (A, B1, B2, B3 i C). To także dobre źródło pektyn, minerałów (m.in. wapnia, magnezu, potasu i żelaza) oraz kwasów organicznych (cytrynowego, jabłkowego, salicylowego, asparaginowego i glutaminowego). W liściach znajduje się duża zawartość witaminy C, a do tego garbniki oraz kwasy organiczne. W medycynie naturalnej napar z suszu owocowego i liści wykorzystuje się w stanach gorączkowych, zapalnych i przy infekcjach dróg moczowych.
Malina w ogrodzie
Malina uprawiana jest jako krzew owocowy. Słodkie owoce nadają się do jedzenia na surowo – samodzielnie i w deserach – i po obróbce na przetwory: soki, dżemy, konfitury, kompoty, nalewki, galaretki. Najbardziej popularnym sposobem jest uprawa w gruncie. Sprzyja jej miejsce osłonięte od słońca, przewiewne i lekko zacienione. Właściwa będzie wystawa południowo-wschodnia lub południowo-zachodnia. Ziemia dla malin powinna być luźna, lekko wilgotna, żyzna i bogata w składniki pokarmowe. Optymalny odczyn pH to 5,5–6,5.
Maliny można też hodować w pojemnikach na balkonie lub w małym ogródku (najlepiej nadają się do tego odmiany jesienne). W jednej szerokiej donicy lub podwyższonej grządce sadzi się 2–3 sadzonki, regularnie podlewa, nawozi kompostem i przycina.
Malina – wskazówki dotyczące uprawy
Malina – roślina mrozoodporna – ma duże zapotrzebowanie na wodę i składniki pokarmowe. Nawadnianie jest szczególnie ważne w trakcie owocowania – pozwala uzyskać bardziej obfity plon i smaczniejsze owoce. Przy większych uprawach dobrze sprawdza się nawadnianie kropelkowe.
Do nawożenia malin nadają się mieszanki mineralne (stopniowo uwalniające składniki odżywcze) i organiczne (np. obornik granulowany). Pierwsze dokarmianie wykonuje się przed posadzeniem malin, przekopując ziemię z obornikiem lub kompostem. Później dokarmianie powtarza się jeszcze trzy razy – wiosną (nawozem o podwyższonej zawartości azotu), na przełomie maja i czerwca oraz we wrześniu (preparatem zasobnym w potas i fosfor).
Maliny – sadzenie
Rubus idaeus L. sadzi się wiosną lub jesienią w odstępach co 0,4–0,5 m między sadzonkami i ok. 2 m między rzędami. Przed sadzeniem sadzonkę warto obficie podlać – wyjąć z doniczki i zamoczyć w wodzie, aby bryła korzeniowa była dobrze nawodniona. Sadzonki wkopuje się płytko – 2–3 centymetry głębiej niż rosły w mateczniku. Po posadzeniu ubij ziemię wokół rośliny i obficie podlej. Jeżeli sadzisz maliny jesienią, uformuj kopce z ziemi – zapobiegnie to przemarznięciu korzeni. Pędy nowej sadzonki skróć na wysokość 10–15 cm nad ziemią, wzmocni to odrosty korzeniowe.
Maliny – przycinanie
Przycinanie malin jest jednym z najważniejszych zabiegów pielęgnacyjnych. Prawidłowo wykonane wpływa na bujne owocowanie oraz zapobiega nadmiernemu zagęszczeniu odrostów i rozwojowi chorób. Sposób i termin przycinania zależy od rodzaju uprawianych malin.
Przycinanie malin letnich
Cięcie malin letnich wykonuje się po zakończeniu owocowania. Usuwa się wszystkie owocujące pędy, zostawiając najsilniejsze tegoroczne młode pędy – w przyszłym roku wykształcą się na nich owocujące rozgałęzienia. Uprawa malin letnich wymaga stosowania podpór – bez nich pędy łamią się pod ciężarem dojrzewających owoców. Najpopularniejszym sposobem jest uprawa maliny w szpalerze przy drutach, na których rozpięte są pędy.
Jak i kiedy przycinać pędy malin owocujących jesienią?
Maliny powtarzające owocowanie przycina się jesienią (po zakończeniu zbiorów) lub wiosną (pod koniec lutego lub na początku marca, przed ruszeniem wegetacji). Czystym, ostrym sekatorem wytnij wszystkie zeszłoroczne odrosty, aby stworzyć miejsce na rozwój młodych, nowo wykształconych pędów. Maliny jesienne nie wymagają palikowania i podparcia.
Co zrobić, żeby maliny dobrze owocowały?
Krzaki malin mocno się rozrastają i potrzebują dużo miejsca do rozrostu oraz podpór. W pobliżu plantacji warto posadzić odmiany odstraszające szkodniki malin – niezapominajki i paprocie powstrzymują kistnika malinowca, a szałwia i lawenda zabezpieczają przed mszycami. Na zdrowie malin korzystnie działa też sąsiedztwo czosnku, cebuli, majeranku, melisy, rumianku i bazylii.
Choroby i szkodniki malin
Maliny owocujące zarówno na pędach jednorocznych, jak i dwuletnich podatne są na choroby i ataki szkodników. Przyczyniają się one do obumarcia całego krzewu i szybko rozprzestrzeniają się na całą plantację. Jeśli zauważysz pierwsze oznaki rozwoju chorób, wytnij wszystkie porażone pędy tuż nad ziemią, a pozostałe krzewy opryskaj środkiem ochrony roślin.
Choroby malin utrudniające uprawę:
zamieranie pędów,
szara pleśń,
mączniak prawdziwy,
antraknoza malin.
Pędy malin atakują też mszyce, przędziorki, kwieciak malinowiec i kistnik malinowiec. Powodują słabszy wzrost, łamanie się pędów i zmniejszenie plonowania. W miejscu żerowania szkodników często pojawiają się brunatne przebarwienia – miejsca te częściowo zamierają i przedwcześnie zasychają lub sprzyjają rozwojowi grzyba. Skutecznie pozbędziesz się ich, stosując odpowiednie insektycydy.
Czego nie lubią maliny?
Uprawie malin nie sprzyja ani susza, ani nadmiar wilgoci. W trakcie suszy krzewy słabo owocują lub gniją im korzenie, jeśli rosną w mokrym podłożu. Problemem są też wietrzne stanowiska – ostry, zimowy wiatr może łatwo uszkodzić pędy na etapie zawiązywania pąków. Maliny nie lubią konkurencji z chwastami, które ograniczają dostęp do wody i składników odżywczych. Ważne jest więc regularne odchwaszczanie.
