Dereń jadalny – Cornus mas
Dereń jadalny znany jest też jako dereń właściwy. To długowieczny, duży krzew owocowy lub drzewko o dekoracyjnym wyglądzie. Roślina ceniona jest ze względu na swoje walory estetyczne i właściwości zdrowotne.
Cornus mas – najważniejsze informacje:
Przeznaczenie: owoce, drzewa i krzewy liściaste
Warunki oświetleniowe: słoneczne, półcień
Wilgotność podłoża: umiarkowanie wilgotne
Dereń jadalny – charakterystyka
Dereń jadalny to wolno rosnąca roślina z rodziny dereniowatych. Jego naturalnym siedliskiem jest środkowa i południowo-wschodnia Europa i zachodnia Azja. W Polsce nie jest spotykany w stanie dzikim, ale chętnie hoduje się go jako roślinę ogrodową.
Dereń tworzy rozłożysty krzew lub małe drzewo i zależnie od formy rośnie na wysokość od 3 do 10 metrów. Roślina kwitnie już na przełomie marca i kwietnia, rozwijając drobne, zebrane w nieduże, kuliste baldachy kwiatostany. Kwiaty są miododajne i składają się z kielicha, 4 żółtych płatków korony, słupka i pręcików. Z końcem lipca lub na początku sierpnia dereń wydaje pierwsze owoce – podłużne, kuliste lub owalne, o cennych walorach zdrowotnych.
Sprawdź, jakie rośliny posadzić w ogrodzie, aby wspomóc pracę pszczół
Dereń jadalny – odmiany
Łatwość uprawy, zdolność zaadaptowania się do każdych warunków i zachwycające walory estetyczne sprawiły, że wyodrębniono kilka odmian derenia właściwego. Poszczególne typy różnią się m.in. czasem dojrzewania, kolorem oraz kształtem owoców.
Ciekawsze odmiany derenia właściwego:
Jolico – późna odmiana pochodząca z Austrii, o gigantycznych owocach w intensywnym czerwonym kolorze. Owoce są słodkie i smaczne – idealne do jedzenia na surowo oraz do produkcji dżemów i nalewek;
Golden Glory – ma żółte, kwaskowate owoce. Nadaje się do małych ogrodów i ma intensywnie wybarwione liście;
Elegantnyj – najwcześniejsza odmiana o ukraińskim pochodzeniu. Rośnie wolno i nisko, docelowa wysokość to ok. 3 m. Kwitnie żółtymi, miododajnymi kwiatami, odpornymi na przymrozki i obficie plonuje;
Szafer – polska odmiana derenia jadalnego. Dojrzewa we wrześniu i ma duże owoce o gruszkowatym kształcie i ciemnowiśniowej barwie;
Swietłana – polska odmiana tworząca szeroki krzew. Równomiernie kwitnie i dojrzewa w połowie września. Ma duże i szybko opadające owoce;
Flava – dojrzewa w sierpniu i ma żółte owoce o smaku zbliżonym do ananasa.
Ekspert ogrodnictwa radzi:
“Aby zwiększyć plonowanie derenia jadalnego, warto posadzić przynajmniej dwie różne odmiany blisko siebie. Zapewni to lepsze zapylenie krzewów, co wpłynie na większą ilość owoców. Dodatkowo, zastosowanie ściółkowania wokół rośliny (np. korą lub kompostem) nie tylko ograniczy rozwój chwastów, ale także utrzyma wilgoć w glebie, co szczególnie korzystnie wpływa na młode sadzonki w pierwszych latach po posadzeniu.
Dereń jadalny – właściwości zdrowotne
Owoce derenia jadalnego to zdrowy dodatek do diety, który obfituje w witaminę C, karotenoidy, błonnik, kwas askorbinowy i przeciwutleniacze. Nadają się na przetwory, np. marmoladę, dżem i nalewki (dereniówka). Niedojrzałe można kisić w solance, otrzymując przekąskę przypominającą oliwki, a dojrzałe, dobrze wysuszone będą surowcem na napar i herbatkę ziołową. Choć owoce derenia są cierpkie, mają szerokie zastosowanie i korzystny wpływ na zdrowie.
Najważniejsze właściwości derenia właściwego:
działa antyseptycznie,
łagodzi stany zapalne,
wspiera układ odpornościowy,
przyspiesza gojenie się ran,
poprawia kondycję skóry i błon śluzowych,
zwalcza stres oksydacyjny w organizmie,
pomaga w utrzymaniu zdrowej wagi ciała i obniżeniu poziomu cholesterolu,
dostarcza organizmowi żelaza, które jest niezbędne do produkcji czerwonych krwinek i transportu tlenu we krwi,
działa moczopędnie.
Dereń jadalny w ogrodzie
Dereń jadalny hodowany jest nie tylko ze względu na swoje owoce, ale także dekoracyjny wygląd. Jako ogrodowa roślina ozdobna efektownie prezentuje się zwłaszcza w marcu i kwietniu, kiedy kwitnie subtelnymi, ale bardzo obfitymi żółtymi kwiatami i jesienią, gdy na tle zielonych liści pojawiają się karmazynowe owoce. Zachwyca jako soliter, element większej roślinnej kompozycji lub wysoki żywopłot.
W pobliżu derenia warto sadzić odmiany takie jak grab pospolity, leszczyna, wiciokrzew, bluszcz, wierzba iwa oraz róże. Rośliny konkurujące, których lepiej nie umieszczać w pobliżu derenia, to np. brzoza i klon zwyczajny.
Prawidłowe sadzenie drzew | Poradnik OBI
Dereń jadalny – wskazówki dotyczące uprawy
Uprawa derenia jadalnego nie jest wymagająca. Krzew dobrze rośnie na słońcu i w półcieniu. Posadzony w cieniu słabo owocuje i ma luźniejszy pokrój. Toleruje przeciętną glebę ogrodową, wiatr, podłoże wapienne, suszę i zanieczyszczone powietrze. Nie wymaga częstego podlewania. Młode sadzonki nawadnia się oszczędnie (do 4 lat od posadzenia), a starsze radzą sobie samodzielnie.
Dereń jadalny jest w pełni mrozoodporny i nie ma dużych wymagań pokarmowych – nie lubi częstego zasilania. Wystarczającym zabiegiem jest stosowanie kompostu lub granulowanego obornika na początku sezonu wegetacyjnego. Krzew dobrze znosi przycinanie. Cięcie formujące najlepiej wykonywać od sierpnia do września, usuwając ostrym sekatorem pędy słabe i nierówno rosnące.
