Czereśnia ptasia – Prunus avium
Czereśnia ptasia znana jest też jako wiśnia ptasia, trześnia lub dzika wiśnia. To powszechnie uprawiane drzewo owocowe – jedno z najwyższych i najbardziej okazałych wśród całej roślinności ogrodowej.
Prunus avium – najważniejsze informacje:
Przeznaczenie: owoce, drzewa liściaste
Warunki oświetleniowe: słoneczne
Wilgotność podłoża: umiarkowanie wilgotne
Czereśnia ptasia – charakterystyka
Dzika wiśnia należy do rodziny różowatych. Jej środowiskiem naturalnym są lasy południowej i środkowej Europy, północno-zachodniej Afryki i południowo-zachodniej Azji. Osiąga do 20 m wysokości – uprawiana w przydomowych ogrodach rośnie do 3–5 m, ponieważ jest szczepiona na podkładkach skarlających. Ma strzelisty pień główny i stożkowatą, błyszczącą, czerwonobrązową korę. Kształt korony zależy od tego, czy drzewo rośnie w grupie – wtedy jest smukła i stożkowata – czy jako soliter – krótszy pień i rozłożysty pokrój. Pędy tworzą eliptyczne, zaostrzone liście o długości 8–15 cm.
Kwiaty czereśni ptasiej pojawiają się na przełomie kwietnia i maja. Są białe i wyrastają po 2–6 sztuk z długich, cienkich szypułek. Późną wiosną i latem (maj–lipiec) drzewo wydaje owoce – kuliste pestkowe czereśnie w kolorze czerwonym, żółtym lub czarnym (zależnie od odmiany). U odmian hodowlanych owoce są słodkie i duże – ok. 2,5 cm średnicy. Owoce dzikiej czereśni są mniejsze (1 cm) i gorzkie.
Czereśnia ptasia – odmiany
Odmiany czereśni według pory dojrzewania dzieli się tradycyjnie na wczesne, o średniej porze dojrzewania i późne.
Najbardziej wartościowe do uprawy są gatunki:
- Burlat – bardzo silnie rośnie, ma owoce o masie 6,6–7,0 g,
- Karesova – średnio silnie rośnie, owoce 6,0–7,0 g,
- Vega – odmiana kanadyjska; silnie rośnie i owocuje czereśniami o wadze 7,5–8,5 g,
- Lapins – ma średnią porę dojrzewania i owoce 8,0–9,0 g,
- Regina – odmiana niemiecka; późno dojrzewa i średnio silnie rośnie.
Wśród odmian wiśni ptasiej dostępne są też gatunki szczególnie polecane do uprawy dekoracyjnej. Mają ciekawszy pokrój i bardziej obficie zakwitają.
Ozdobne odmiany czereśni na działkę to:
- Plena – jedna z klasycznych odmian. Ma pełne, obfite kwiaty i małe, czerwone owoce o wyjątkowo intensywnym smaku. Czereśnia ptasia Plena dorasta do około 8–10 m wysokości;
- Pendula – ma charakterystyczne zwisające pędy i tworzy efektowną kaskadę liści i owoców. Nazywana jest czereśnią płaczącą.
Czereśnia ptasia – właściwości zdrowotne
Owoce czereśni ptasiej to porcja wartości odżywczych i witamin, zwłaszcza C, A i B. Mają właściwości antytoksyczne, przeciwbólowe i przeciwzapalne. Poleca się je osobom chorującym na reumatyzm, cukrzycę lub schorzenia nerek. Obecne w czereśniach flawonoidy i antocyjany zmniejszają ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, poprawiając elastyczność naczyń krwionośnych, obniżając ciśnienie krwi i redukując poziom cholesterolu. Obecne w miąższu składniki hamują wzrostu niektórych bakterii, dzięki czemu wspierają zdrowie układu pokarmowego.
Prozdrowotne właściwości czereśni ptasiej wykazują nie tylko owoce, ale też liście – używane w produkcji leków homeopatycznych – oraz kora. Napar z kory jest znanym panaceum na przeziębienie i kaszel.
Poza walorami zdrowotnymi wiśnia ptasia wykorzystywana jest też w sztuce kulinarnej. Jej owoce przetwarzane są na soki, galaretki, wyroby alkoholowe – nalewki i wina – konfitury, dżemy oraz wytrawne dodatki do ciast i dań mięsnych.
Ekspert ogrodnictwa radzi:
“Jeśli chcesz poprawić plonowanie czereśni ptasiej, warto posadzić w pobliżu inne drzewa owocowe, które kwitną w tym samym czasie – to zwiększy szanse na skuteczne zapylenie. Dodatkowo, w okresach suszy zadbaj o regularne nawadnianie w czasie kwitnienia, aby ograniczyć opadanie kwiatów i poprawić zawiązywanie owoców.
Czereśnia ptasia w ogrodzie
W nasadzeniach czereśnia ptasia pojawia się jako soliter wyeksponowany w centralnej części ogrodu lub szpaler dekorujący ścieżkę wiodącą wzdłuż ogrodu. To także dobra odmiana na stworzenie romantycznego kącika – umieszczona w pobliżu pergoli lub altanki będzie rzucać naturalny cień i zapewni przyjemne miejsce na wypoczynek.
W ogrodzie czereśnia jest nie tylko urokliwą ozdobą, ale i rośliną pokarmową dla zwierząt. Największymi smakoszami jej owoców są drozdy, szpaki i sójki. Ponadto kwiaty są miododajne i przyciągają pożyteczne owady.
Czereśnia ptasia wskazówki dotyczące uprawy
Czereśnia najlepiej rośnie na żyznych, przepuszczalnych glebach o niezbyt wysokiej kwasowości. Miejsce powinno być słoneczne i osłonięte od wiatru. Młode drzewka należy systematycznie i dość obficie podlewać. Ważnym zabiegiem pielęgnacyjnym jest spulchnianie i odchwaszczanie gleby wokół sadzonki czereśni ptasiej. Pozwala to wyeliminować chwasty konkurujące o składniki odżywcze i odpowiednio napowietrzyć podłoże.
Czereśnie najlepiej sadzić jesienią (w październiku, listopadzie) lub wiosną (w marcu). Drzewo jest odporne na mróz – większość odmian znosi spadki temperatur nawet do -25⁰C. Do podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych zalicza się ściółkowanie gleby wokół pnia drzewa oraz stosowanie nawozów – obornika, kompostu i nawozów mineralnych do drzew owocowych.
Trześnia wyróżnia się wysoką odpornością na mróz i choroby oraz łatwością zrastania się z innymi odmianami drzew. Dzięki temu szkółkarze i ogrodnicy wykorzystują ją jako podkładkę do szczepienia nowych odmian owocowych i dekoracyjnych.
