Żarnowiec (Sarothamnus) – charakterystyka. Gdzie sadzić żarnowiec?

Żarnowiec miotlasty (Cytisus scoparius) to dziko rosnący w całej środkowej, zachodniej i południowej krzew z rodziny motylkowatych. W Polsce można go spotkać zarówno na terenach nadmorskich, jak i w niektórych partiach gór, gdzie umacnia piaskowe skarpy i zapobiega rozprzestrzenianiu się piasku.

Żarnowiec zaliczany jest do rodziny Cytisus – rodzaju z rodziny bobowatych, a zgodnie z polską klasyfikacją gatunkową jest przedstawicielem rodzaju Sarothamnus.

Ciekawostka! Pędy żarnowca miotlastego w przeszłości były powszechnie wykorzystywane do produkcji mioteł, jego potoczna anglojęzyczna nazwa to między innymi „Scotch broom”.

Żarnowiec charakteryzuje się dość rozłożystym pokrojem i średnią wysokością, nieprzekraczającą 2 m. Jego liście są dość drobne, u szczytu rośliny raczej pojedyncze i wąskie, umiejscowione na cienkich pędach, które przez cały rok zachowują zieloną barwę.

Największy atut stanowią kwiaty żarnowca, w maju i czerwcu obficie pokrywające praktycznie cały krzew. Mają one charakterystyczny, motylkowaty kształt i dość spory rozmiar. W czystej postaci zabarwienie kwiatów jest intensywnie żółte, choć można spotkać również żarnowce o kwiatach różowych czy czerwonych, a nawet odmiany dwukolorowe. Po przekwitnięciu na pędach pojawiają się wąskie, jedwabiście owłosione strączki, które po dojrzeniu pękają, wystrzeliwując nasiona na wszystkie strony.

Żarnowce miotlaste występują obecnie w kilku atrakcyjnie prezentujących się odmianach, różniących się zarówno wybarwieniem kwiatów, jak i osiąganymi rozmiarami.

Krzew żarnowca znajduje wszechstronne zastosowanie w ogrodach. Doskonale nadaje się do obsadzania wszelkiego rodzaju skarp, umacniając je, co jest istotne zwłaszcza w przypadku gleb ubogich.

Z powodzeniem jednak żarnowiec może być wykorzystany w roli solitera na tle równo przystrzyżonego trawnika (zwłaszcza żarnowiec miotlasty na pniu), jak również jako element luźnego żywopłotu. Ciekawie prezentuje się też jako jedna ze składowych kompozycji na skalniakach czy wrzosowiskach. Szczególnie dobrze czuje się w otoczeniu roślin kwasolubnych.

Poznaj również: Czeremcha zwyczajna – Prunus padus

Żarnowce miotlaste w naturalnym środowisku zasiedlają skarpy i wydmy, co wynika z minimalnych wymagań stanowiskowych. By jednak w pełni okazały swoje walory, najlepiej sadzić je w miejscach o dużym nasłonecznieniu. W przeciwnym razie kwitnienie będzie mniej obfite.

Podłoże powinno być raczej piaszczyste i suche, w żadnym przypadku nie może być wilgotne i zasadowe, doprowadzi to bowiem do wyniszczenia rośliny.

Krzew żarnowca rozwija wyjątkowo długie korzenie, dzięki czemu może pobierać wodę nawet z dużych głębokości i z powodzeniem znosi długotrwające susze. Dzięki temu nie ma konieczności jego regularnego podlewania. Wyjątek stanowi sadzonka żarnowca świeżo po posadzeniu.

Jako roślina motylkowa, mająca zdolność do wiązania azotu, nie wymaga również nawożenia, nawet w okresie intensywnego kwitnienia.

Jeżeli chodzi o żarnowiec, uprawa i pielęgnacja ograniczają się jedynie do przycinania wczesną wiosną końcówek pędów (poprawia to rozkrzewienie) i okresowego korygowania pokroju krzewu, a także cięcia sanitarnego mającego na celu usunięcie uszkodzonych pędów.

Warto pamiętać, że ze względu na długie korzenie, jakie tworzy żarnowiec, krzew ten bardzo źle znosi przesadzanie w inne miejsce. W zależności od odmiany żarnowiec miotlasty charakteryzuje się różną mrozoodpornością, dlatego dla bezpieczeństwa warto go zimą osłonić, zwłaszcza jeżeli w chłodniejszych regionach kraju. Jeżeli jednak dojdzie do przemarznięcia rośliny, wystarczy pędy uciąć tuż nad ziemią, a z dużym prawdopodobieństwem szybko odrosną.

Sprawdź również poradnik: Tuje ozdobne do ogrodu – tuje ogrodowe nie tylko na żywopłot

Żarnowca miotlastego z pewnością nie można uznać za krzew długowieczny, dlatego jeżeli chcesz dłużej cieszyć się jego pięknym wyglądem, warto go rozmnażać.

Jedną z najprostszych metod jest wysiew nasion żarnowca pobranych ze strąków na rozsadę, który powinien mieć miejsce mniej więcej w kwietniu. Niestety w ten sposób dekoracyjnych odmian nie uda się uzyskać. Możliwe jest wyhodowanie wyłącznie sadzonek czystego gatunku. Jeżeli zdecydujesz się na tę metodę, wybierz biodegradowalne doniczki, które będziemy mogli umieścić w późniejszym czasie w ziemi, co zminimalizuje ryzyko uszkodzenia korzeni.

Innym sposobem na nowy krzew żarnowca są półzdrewniałe sadzonki pobierane latem, które następnie należy ukorzenić i zabezpieczyć przed zimnem na cały okres jesienno-zimowy. Tak pobrane sadzonki można umieścić w gruncie dopiero wiosną, gdy ryzyko przymrozków będzie już zdecydowanie niewielkie.