Brzoza brodawkowata
Brzoza to jeden z bardziej charakterystycznych gatunków drzew, typowy dla polskiego krajobrazu –ogrodów, parków i lasów. Typowe są dla niej długie, cienkie i zwisające gałązki, delikatne, szpiczaste liście i srebrzystobiała kora.
Brzoza brodawkowata – charakterystyka
Brzoza brodawkowata (Betula pendula), lub inaczej brzoza zwisła, to jeden z najczęściej spotykanych gatunków drzew z rodziny brzozowatych. Jej naturalnym środowiskiem jest strefa klimatu umiarkowanego, tak więc można ją spotkać zarówno w Europie, jak i w chłodniejszych obszarach Azji, a nawet na północy Afryki. W Polsce najczęściej brzeziny możemy zaobserwować na terenach nizinnych i niższych partiach górskich, nawet na piaszczystych glebach czy nieużytkach. W wyniku różnego rodzaju krzyżówek powstały liczne jej odmiany ozdobne, które wyjątkowo chętnie sadzone są zarówno w parkach, jak i w ogrodach.
Brzoza zwyczajna charakteryzuje się początkowo gęstą, a następnie bardziej ażurową koroną i płaczącym pokrojem. W ciągu kilkunastu lat brzoza zwisająca może osiągnąć – w zależności od odmiany – nawet 20–30 metrów wysokości. Liście brzozy są niewielkie, o romboidalnym kształcie, z silnie ząbkowanym brzegiem, zakończone szpicem. Wiosną i latem zielone, jesienią wybarwiają się na intensywnie żółty kolor. To, co z pewnością wyróżnia brzozę brodawkowatą, to stosunkowo cienki pień i gładka, srebrzystobiała kora, która ulega okrężnemu łuszczeniu.
Brzoza zwyczajna wypuszcza zarówno kwiaty męskie, jak i żeńskie, pojawiające się na przełomie kwietnia i maja. Kwiatostany męskie przypominają żółtawe, zwisające kotki o długości do 10 centymetrów. Żeńskie z kolei są nieco mniejsze i o czerwonawym zabarwieniu.
Czytaj także: Małe drzewa ogrodowe: różne gatunki i ich pielęgnacja.
Ekspert ogrodnictwa radzi:
“Aby zminimalizować konkurencję brzozy brodawkowatej z innymi roślinami w ogrodzie, pod koroną drzewa zastosuj ściółkowanie korą lub żwirem. Dzięki temu ograniczysz parowanie wody i zahamujesz rozwój chwastów, które mogą konkurować o składniki odżywcze. Alternatywnie posadź w jej pobliżu rośliny cieniolubne i płytko korzeniące się, takie jak bluszcz pospolity czy bodziszek korzeniasty, które dobrze tolerują specyficzne warunki glebowe w sąsiedztwie brzozy.
Ozdobne odmiany brzozy brodawkowatej
Brzoza brodawkowata „Youngii”
Jak już zostało wspomniane, choć brzoza zwisająca jest gatunkiem bardzo popularnym w Polsce, w ogrodach i parkach najczęściej spotkać możemy jej ozdobne odmiany. Na szczególną uwagę zasługuje brzoza ozdobna „Youngii”, osiągająca wysokość maksymalnie 6 metrów. Tworzy szeroką, parasolowatą koronę, głównie za sprawą starszych konarów, które silnie wyginają się ku dołowi. Najczęściej oferowane są w jej przypadku szczepione na pniu (2 m nad ziemią) sadzonki brzozy, co sprawia, że jej płacząca korona jest jeszcze bardziej reprezentacyjna. Odmiana ta, ze względu na jasnozielone listki, najlepiej prezentuje się na tle ciemnozielonych roślin, np. iglaków o kolumnowym pokroju. Można też posadzić ją samotnie, jako centralny punkt trawnika.
Brzoza brodawkowata „Fastigiata”
Inną, równie ciekawą odmianą jest brzoza brodawkowata „Fastigiata”. Ma ona wąski, piramidalny pokrój, który może osiągać nawet 4 m średnicy i aż 15 metrów wysokości. Jej sztywne pędy rosną pionowo do góry, dzięki czemu brzoza „Fastigiata” idealnie nadaje się na szpalery. Dzięki śnieżnobiałej korze doskonale prezentuje się również zimą.
Brzoza brodawkowata „Purpurea”
Kolejną interesującą wersją brzozy brodawkowatej jest brzoza purpurowa. Swoją nazwę zawdzięcza charakterystycznym liściom, które na początku mają barwę ciemnoczerwoną, następnie ciemnopurpurową, by na jesieni zmienić kolor na czerwonobrązowy. To nie wszystko, bowiem sadzonki brzozy purpurowej wyróżniają się również czerwonobrązową korą, która dopiero z wiekiem zmienia kolor na jasnoszary. Brzoza „Purpurea” może osiągać aż 5 metrów średnicy i dorastać do 10–15 metrów wysokości. Najczęściej polecana jako pojedyncze nasadzenie trawnikowe lub jako ozdoba oczka wodnego.
Właściwości lecznicze brzozy
Warto wspomnieć o tym, że brzoza zwisająca ma właściwości lecznicze. W medycynie i kosmetyce wykorzystywane są młode liście brzozy, a także sok brzozowy. Te pierwsze oprócz sporej ilości witamin zawierają również kwasy organiczne i drogocenne olejki. Z kolei sok brzozowy, poza witaminami i solami mineralnymi, jest bogaty we flawonoidy, garbniki i lotne olejki, które działają rozkurczowo, wzmacniająco i oczyszczająco. Oskołę (czyli sok z brzozy) najlepiej pozyskiwać wczesną wiosną poprzez nacięcie pnia na głębokość około 3 cm i podstawienie odpowiedniego naczynia. Z kolei optymalnym momentem na zbiór liści jest maj i czerwiec.
Brzoza brodawkowata w ogrodzie
Brzoza ozdobna bardzo często stosowana jest jako element ozdobny ogrodów, a także w nasadzeniach miejskich, nie tylko w parkach, ale także np. w formie dekoracyjnego elementu miejskich arterii. Sadzonki brzozy można wykorzystać jako pojedynczy element dekoracyjny na przydomowym trawniku lub w kompozycjach z innymi roślinami o kontrastujących barwach. Ciekawym rozwiązaniem jest też stworzenie przy domu dekoracyjnej brzeziny, czyli grupy składającej się z kilku sadzonek brzozy zwisającej. Planując aranżację ogrodu, pamiętajmy jednak, że brzoza ozdobna ma bardzo płytki system korzeniowy, który skutecznie wyciąga z wierzchnich warstw ziemi wodę i składniki odżywcze, co może utrudniać wzrost innych roślin w pobliżu.
Brzoza brodawkowata – wskazówki dotyczące uprawy
Brzoza pospolita to drzewo o bardzo niewielkich wymaganiach. Rośnie na każdym rodzaju gleby, nie wymaga nawożenia ani podlewania (z wyjątkiem młodych osobników), dobrze znosząc nawet długie okresy suszy. Przy przygotowywaniu gleby należy jedynie zwrócić uwagę na jej pH, gdyż gatunek ten nie przepada za mocno wapiennym podłożem. Jest to roślina uwielbiająca słońce, zatem najlepiej rośnie na stanowiskach silnie nasłonecznionych. Warto wybrać miejsce osłonięte od wiatrów, gdyż płytki system korzeniowy nie zapewnia jej odpowiedniej stabilności. Co ważne, brzoza ozdobna doskonale znosi niskie temperatury i zanieczyszczenia, bez problemu więc będzie rosła nawet w dużych aglomeracjach miejskich.
Jeżeli chodzi o zabiegi pielęgnacyjne, do utrzymania swojego atrakcyjnego, płaczącego pokroju wymaga okresowego przycinania, najlepiej w połowie lata, tak by pędy zdążyły zdrewnieć przed zimą. Wiosenne przycinanie nie jest wskazane, gdyż wypływające soki mogą znacząco osłabić roślinę.
