Żywotnik, tuja (Thuja L.) – charakterystyka. Jak prawidłowo sadzić tuje?
W tym artykule zaprezentujemy ogólną charakterystykę rodzaju Thuja, przedstawimy pokrótce najpopularniejsze odmiany żywotnika i opowiemy o warunkach ich uprawy. Na koniec podpowiemy, jak prawidłowo sadzić tuje, aby zyskać pewność, że sadzonka się przyjmie. Zachęcamy do lektury.
Poradnik w pigułce
Gatunki z rodzaju Thuja L. dobrze czują się w żyznej, przepuszczalnej glebie o umiarkowanej wilgotności na stanowisku jasnym lub lekko zacienionym. Sadzonki najlepiej przenosić do gruntu wczesną wiosną i przez rok regularnie podlewać.
Thuja L. – najważniejsze informacje
Przeznaczenie: drzewa iglaste, żywopłot, soliter
Warunki oświetleniowe: słoneczne
Wilgotność podłoża: umiarkowanie sucha
Tuja, żywotnik – charakterystyka
Tuja to rodzaj rośliny z rodziny cyprysowatych, który obejmuje 5 gatunków. Wiele z nich jest chętnie wybierana do uprawy w ogrodzie. Za pomocą tui tworzone są szpalery i wysokie żywopłoty. Drzewa sadzone są także w roli soliterów. Najwięksi przedstawiciele żywotnika osiągają nawet 70 m. Odmiany uprawiane w Polsce rosną od 40 cm do 4 m.
Żywotnik charakteryzuje się stożkowatym pokrojem, który może być bardziej lub mniej regularny w zależności od gatunku i odmiany. Liście wszystkich żywotników są zimozielone, co jest cenione przez wielu ogrodników, ponieważ drzewa te mogą zdobić przydomową przestrzeń przez cały rok.
Warto wiedzieć! Żywotnik należy do roślin trujących dla człowieka.
Żywotnik naturalnie występuje trzy występują na terenie Azji (Korea, Chiny, Japonia) i Ameryki Północnej.
Ciekawostka! Tuja to spolszczona wersja greckiej nazwy rodzajowej Thuja (pachnące drzewo), natomiast żywotnik to nazwa polska. Obie nazwy można używać zamiennie, gdyż oznaczają to samo.
Najpopularniejsze gatunki tui i ich odmiany
W Polsce uprawiane są głównie dwa gatunki tui. Należą do nich żywotnik olbrzymi i zachodni. Gatunki te dostępne są w wielu odmianach, które różnią się kolorem igieł oraz maksymalną wysokością.
Odmiany karłowate żywotnika zachodniego:
‘Danica’ – wolnorosnący krzew o kulistym pokroju. Po 10 latach osiąga 50 cm wysokości. Nadaje się m.in. do sadzenia na rabatach czy zdobienia granic podjazdu.
‘Mirjam’ – odmiana karłowata osiąga do 40 cm wysokości w 10 lat. Polecana do tworzenia obwódek i bardzo niskich żywopłotów.
‘Golden globe’ – dorasta do metra wysokości i ma pokrój zwartej kuli. Listki ma złocistożółte.
Żywotnik zachodni drzewo – odmiany:
Smaragd’ – odmiana drzewa o stożkowatym pokroju. Rośnie powoli i osiąga 3–5 metrów wysokości.
‘Brabant’ – druga po szmaragdzie najpopularniejsza odmiana żywotnika zachodniego. Charakteryzuje się igłami w kolorze stonowanej zieleni i szybkim wzrostem. Dorasta do 3–5 m.
‘Aurescens’ – wybarwia się na żółto, dorasta do 10 m, ma pokrój kolumnowo-stożkowy.
Najpopularniejsze odmiany żywotnika olbrzymiego:
‘Whipcord’ – wyróżnia się niezwykle oryginalnym pokrojem – zwisające pędy tworzą kształt kopuły. Jest to odmiana karłowata idealna do małych ogrodów i uprawy w donicy.
‘Atrovirens’– drzewo o stożkowatym pokroju. Rośnie szybko, osiąga przeciętnie do 4–5 m, w sprzyjających warunkach nawet dwa razy więcej. Przycinany może osiągnąć dowolną formę.
‘Zebrina’ – łuskami ma pokryte złocistymi paskami. W 10 lat dorasta do 2,5 m.
Poza omówionymi gatunkami, wyróżniamy jeszcze tuje japońską i wschodnią, jednak są one rzadko wybierane do uprawy w Polsce.
Niegdyś dostępne były tylko tuje szmaragd, obecnie wybór żywotników jest ogromny, co daje niekończące się możliwości planowania ogrodu z iglakami.
Oferta OBI
Tuja – uprawa i pielęgnacja
Przedstawiciele rodzaju Thuja wymagają żyznej, świeżej, przepuszczalnej gleby o umiarkowanej wilgotności. Odmiany żywotnika zachodniego rosną w glebach wapiennych, piaszczysto-gliniastych. Tuje olbrzymie preferują ziemię o odczynie lekko kwaśnym do obojętnego. Stanowisko dla tui powinno być słoneczne, ale roślina dobrze zniesie lekkie zacienienie. W cieniu może rosnąć wolniej i nieprawidłowo wybarwiać łuski.
Sprawdź również poradnik: Prawidłowe sadzenie drzew
Podlewania wymagają tylko młode okazy, gdyż ich płytki system korzeniowy nie jest w stanie pobierać wilgoci z głębszych warstw podłoża.
Tuję można zasilać nawozem do iglaków dwa razy do roku. Do wiosennego nawożenia wybierz preparat zasobny w azot, natomiast do jesiennego bez jego zawartości. Azot pobudza tuje do wzrostu, co zimą nie jest wskazane.
Do zabiegów pielęgnacyjnych należy przycinanie, jednak w przypadku wielu odmian w ogóle nie będzie ono konieczne. Żywotnik zachodni ‘smaragd’ z natury ma regularny, atrakcyjny pokrój, dlatego nie wymaga cięcia. Większe odmiany można strzyc w celu zachowania idealnej – subiektywnie – wysokości drzewka. Pierwsze cięcie należy przeprowadzić wiosną (w marcu lub kwietniu), drugie latem (w lipcu).
Jak sadzić tuje?
Przed zakupem sadzonek warto oszacować, ile ich będzie potrzeba. Planując rozmieszczenie sadzonek, weź pod uwagę, jak duże docelowo mogą być wybrane odmiany. Bo chociaż na początku żywopłot z tui będzie dość rzadki, to z czasem się zagęści.
Sadzenie tui rozpocznij od wykopania dołu nieco większego niż bryła korzeniowa i głębszego, żeby wsypać do niego niezbędne preparaty. Podsyp dno dołu podłożem o odpowiednich parametrach (tj. ziemia do iglaków) oraz nawozem zatrzymującym wilgoć. Wówczas zwiększysz szanse na ukorzenienie się drzewa lub krzewu. W dole umieść sadzonkę i przysyp korzenie. Ważne, aby uważać, żeby nie naruszyć bryły korzeniowej i nie umieścić jej tak, aby korzonki były skierowane ku górze.
Czytaj także: Jak wybrać idealne miejsce do sadzenia drzew?
Najlepszym terminem do sadzenia żywotników jest wiosna. Przez przynajmniej rok od posadzenia roślinę trzeba regularnie podlewać.
