Cis (Taxus) – charakterystyka i uprawa
Cisy to jedne z najczęściej wybieranych iglaków do ogrodów i tarasów. Świetnie sprawdzą się jako elementy szpalerów czy żywopłotów, nie tylko dobrze się prezentując, ale też osłaniając od wiatru.
Poradnik w pigułce
Cisty to rośliny iglaste, osiągające do 20 m wysokości, ale są też odmiany mniejsze, mające od 2 do 5 m, dzięki czemu można je uprawiać jako krzewy na tarasie bądź dużym balkonie. Najczęściej cisy pojawiają się na działkach lub w ogrodach przydomowych, gdzie tworzą zwarte żywopłoty. Uprawa cisów nie jest wymagająca i sprowadza się właściwie do zapewnienia stale wilgotnej gleby, nawożenia i regularnego przycinania.
Taxus – najważniejsze informacje
Przeznaczenie: roślina ogrodowa, żywopłot
Warunki oświetleniowe: słońce i cień
Wilgotność podłoża: umiarkowane suche i wilgotne
Cisy – charakterystyka
Cisy to rodzaj okazałych krzewów lub drzew (mogą osiągać do 20 m wysokości), należących do rodziny cisowatych. Obecnie wyróżnia się 7–9 podobnych do siebie gatunków, z których najbardziej popularny jest cis pospolity (Taxus baccata).
Cis jest rośliną iglastą, zimozieloną, co oznacza, że igły pozostają na gałęziach i zachowują swoją barwę przez cały rok. Od strony zewnętrznej są ciemnozielone i lśniące, natomiast od wewnątrz – jaśniejsze i matowe, z ostrym zakończeniem. Charakterystyczna jest kora cisu. Początkowo zielona, z czasem czerwienieje lub brunatnieje. Na jej powierzchni widać liczne bruzdy i pęknięcia. Złuszcza się dużymi płatami.
Cis należy do roślin dwupiennych, co oznacza, że kwiaty męskie i żeńskie występują na różnych osobnikach. Kwitnienie trwa od lutego do kwietnia, po czym pojawiają się nasiona w charakterystycznej czerwonej osnówce. Dojrzewają na żeńskich egzemplarzach późnym latem i utrzymują się aż do zimy, kiedy często padają łupem ptaków.
Ekspert OBI radzi:
“Aby poprawić gęstość żywopłotu z cisa, tuż po cięciu wykonaj oprysk dolistny z roztworu drożdży (10 g świeżych drożdży na 1 litr wody). Zawarte w nim witaminy z grupy B i naturalne stymulatory wzrostu przyspieszają regenerację przyciętych pędów, wspierając intensywne krzewienie i zwiększając odporność roślin na stres środowiskowy.
Oferta OBI
Odmiany cisu
Choć cisy sadzimy na ogół w ogrodzie, to jeśli dysponujemy miejscem na tarasie lub balkonie, możemy pomyśleć o uprawie tego krzewu w warunkach domowych. W takim przypadku wybieramy mniejsze gatunki i odmiany. Dobrze sprawdzą się takie odmiany cisa pospolitego, jak ‘Aurea’, ‘Denisformis’, ‘Goud Elsje’ czy ‘Summergold’, które nie przekraczają 1,5 wysokości. Ciekawą alternatywą może być też wybór cisa japońskiego ‘Nana’, który wyrasta zaledwie na pół metra.
Wśród kilkudziesięciu odmian cisa warto wyróżnić:
'Fastigiata' – szerokokolumnowy krzew o umiarkowanym tempie rozwoju, docelowo osiąga 3-5 m wysokości.
'Fastigiata Robusta' – w porównaniu do 'Fastigiaty' ma bardziej wąskokolumnowy pokrój i szybciej rośnie, osiąga do 2 m wysokości.
'Dovastoniana' – odmiana drzewiasta, o regularnym pokroju i lekko zwisających bocznych pędach.
'David' – uprawa w celach dekoracyjnych, stosunkowo niewysoki (do 2,5 m wysokości) krzew o wąskim, kolumnowym pokroju, charakteryzuje się wybarwionymi na złocisto-żółto igłami, nie zawiązuje owoców.
'Aurea Decora' – polska odmiana o rozłożystym pokroju i niewielkiej wysokości (do 1 m), igły początkowo złotożółte, latem odbarwiają się, pozostawiając wąski pasek na brzegu.
'Repandens' – niski (do 1 m wysokości), wolno rosnący, za to bardzo rozłożysty krzew, wykorzystywany jako roślina okrywowa w zacienionych miejscach.
Cis pośredni ‘Wojtek’ – uprawa dla celów dekoracyjnych, sadzony w formie szpalerów lub żywopłotów, charakteryzuje się wąskim, kolumnowym pokrojem, nie wytwarza owoców.
Cisy stanowią nie tylko element dekoracyjny ogrodów, ale często są wykorzystywane do tworzenia żywopłotów. Tego typu naturalne konstrukcje stanowią znakomitą barierę chroniącą przed wiatrem. Innym zastosowaniem cisów może być tworzenie ogrodowych rzeźb.
Cis – uprawa w domu i ogrodzie
Czy cis jest trujący?
Cisy należą do roślin trujących ze względu na obecność w ich tkankach toksycznej substancji – taksyny. Jedynym elementem, który nie jest trujący jest czerwona osnówka. Najwięcej taksyn znajduje się w igłach i nasionach krzewu. Co ważne, pozostają aktywne także po obumarciu części rośliny. Toksyny wydzielane przez cisy są bardzo niebezpieczne, zatrucie nimi może być nawet śmiertelne.
W związku z tym prace pielęgnacyjne przy krzewach należy zawsze prowadzić z dużą ostrożnością. Najlepiej też zrezygnować z sadzenia cisów w ogrodach, w których mogą przebywać małe dzieci. Należy pamiętać, że toksynami mogą poważnie zatruć się także zwierzęta, dlatego psy czy koty warto trzymać z daleka od krzewów.
Cis – warunki uprawy
Czy cisy potrzebują dużo wody?
Cisy preferują umiarkowanie wilgotną glebę. Należy więc podlewać je obficie w okresach suchych, przynajmniej raz na 2 tygodnie od wiosny do jesieni (latem częściej).
Stanowisko pod cisy najlepiej, aby było umiarkowanie zacienione (z wyjątkiem odmian o złocistym zabarwieniu igieł, które potrzebują więcej światła), ciepłe, osłonięte od wiatru. Cisy preferują wysoką wilgotność powietrza, najlepiej rozwijają się w sąsiedztwie małych zbiorników wodnych. Podłoże powinno być umiarkowanie wilgotne. Gleba próchniczna, umiarkowanie wilgotna i przepuszczalna oraz lekko zasadowa (w razie potrzeby można zastosować wapnowanie).
Warto przy uprawie cisów użyć torfu. Najlepszym wyborem będzie torf kwasowy, zawierający składniki odżywcze – azot, fosfor czy potas.
Podlewanie cisów
Krzewy cisu rosnące w ogrodzie lub na tarasie podlewamy przede wszystkim w czasie suszy. Częściej wody należy dostarczać nowo posadzonym i młodym osobnikom. Sadzenie cisu rosnącego w doniczce może odbywać się przez cały sezon, byleby ziemia nie była zamarznięta. Sadzimy je na taką głębokość, na jakiej rosły w pojemniku czy szkółce. Cisy stosunkowo dobrze znoszą przesadzanie z uwagi na zwarty system korzeniowy. Decydując się na uprawę cisów na balkonie, należy pamiętać o regularnym podlewaniu.
Nawożenie cisów
Aby wspomóc rozwój cisów, szczególnie na słabszych jakościowo glebach, powinniśmy stosować nawożenie preparatami wieloskładnikowymi. Najlepszym czasem będzie okres od marca do czerwca, z wyjątkiem świeżo posadzonych roślin, gdzie warto odczekać minimum 2 tygodnie. Warto stosować nawożenie po przycinaniu (które cisy dobrze znoszą), aby pomóc im w regeneracji. W tym celu należy sięgnąć po nawóz ogrodowy do żywopłotów.
