Złocień, chryzantema (Chrysanthemum) – opis. Jak uprawiać chryzantemy w ogrodzie?
Chryzantema, znana też jako złocień, to kwiat ogrodowy i doniczkowy, który zachwyca różnorodnością kształtów oraz kolorów. Kwitnie od października aż do pierwszych mrozów i długo zachowuje świeżość w bukietach czy wiązankach.
Poradnik w pigułce
Chryzantema ogrodowa to roślina, która kwitnie późną jesienią. Charakteryzuje się średnim wzrostem i tworzy zgrabne, gęste krzaczki. W zależności od odmiany jej kwiaty mogą mieć różną wielkość oraz odmienne kształty i zabarwienie. W uprawie oczekuje ciepłego stanowiska oraz żyznej, zdrenowanej, lekko wilgotnej gleby. Złocień nadaje się na rabaty, do uprawy pojemnikowej, a także na kwiat cięty.
Chrysanthemum – najważniejsze informacje:
Przeznaczenie: byliny
Warunki oświetleniowe: słoneczne
Wilgotność podłoża: umiarkowanie wilgotne
Chryzantema – charakterystyka
Chryzantema to półkrzew lub bylina z rodziny astrowatych. Występuje głównie w Azji Wschodniej i Środkowej, dwa gatunki rosną w Europie. Ma wzniesione, grube oraz miękko owłosione łodygi. Pędy rozgałęziają się krzaczasto i mają tendencję do drewnienia u dołu. Liście ułożone są skrętolegle. Blaszka jest jajowata, pierzasta i piłkowana, rzadziej całobrzega. Chryzantema kwitnie od października do listopada. Kwiaty są rurkowate lub języczkowate, różnokształtne (np. płaskie, kuliste, półkoliste) i zebrane w koszyczki wyrastające pojedynczo bądź w złożonych kwiatostanach. Mają odmienne wielkości, kształty oraz zabarwienie. Występują w formach wielokolorowych oraz jednobarwnych – mogą być np. białe, żółte, kremowe, łososiowe, różowe, czerwone, pomarańczowe, brązowe, purpurowe czy zielone. Po przekwitnięciu przekształcają się w jajowate niełupki z niewyraźnymi 5–8 żebrami.
Chryzantema – odmiany
Wyodrębniono blisko 40 gatunków Chrysanthemum i liczne mieszańce. Różnią się one kolorem, kształtem i wielkością kwiatów, terminem kwitnienia, a także odpornością na mróz. Główne cechy, według których klasyfikuje się chryzantemy ogrodowe, to żywotność, wielkość oraz kolor i typ kwiatów.
Podział chryzantem z uwagi na wielkość kwiatów:
- chryzantemy wielkokwiatowe – rosną jako niewielkie półkrzewy lub wieloletnie rośliny zielne. Osiągają wysokość od 20 do 150 cm. Kwiaty wyrastają na łodydze pojedynczo albo w grupach, mają średnicę od 10 do 25 cm. Często wybierane odmiany chryzantem wielkokwiatowych to np. Anastasia White, Cosmo Purple, Vienna Rose, Baltazar, Zembla, Kibo i Rossano;
- chryzantemy średniokwiatowe – mają długi czas kwitnienia i są odporne na warunki pogodowe. Koszyczki kwiatowe osiągają średnicę 5–12 cm. Popularne odmiany to Aurelio, Chrystal White, Kodiak White, Da Vinci Yellow, Green Parakeet, Mayfield i Rainbow Paradise;
- chryzantemy drobnokwiatowe – tworzą liczne, gęste kwiatostany o średnicy do 5 cm. Są odporne na chłody, długo kwitną i efektownie wyglądają w kępach. Odmiany polecane do ogrodów: chryzantema Santini, Ceremony White, Elron Yellow, Jasoda Dark Orange, Toast Orange, Sorini Pink, Staviski Red.
Chryzantemy grupujemy także ze względu na żywotność:
chryzantemy jednoroczne (łac. Chrysanthemum – rozmnażane z nasion wysiewanych wiosną);
chryzantemy ogrodowe wieloletnie (łac. Dendanthrema – byliny w większości mrozoodporne, rozmnażane z kęp).
Podział odmian według kolorów chryzantem:
chryzantemy fioletowe: Satinblue, Aduro, Tip Top, Faibelle, Cabalero Violet, Helen Bogue;
chryzantemy zielone: Anastasia Green, Shamrock, Green Mist, Fern Green, Calimero Minty, Code Green, Ferry Lime, Lorenzo oraz odmiany z grupy Santini i Rossano;
chryzantemy różowe: Rubra, Mary Stoker, Rokoko, Rozin, Bydgoszczanka, Mary Wootton, Hardy Rosano Pink oraz seria Pristine;
chryzantemy bordowe: Izis, Cosmo bordo, Rovan, Apollo, Carmen, Monaco;
chryzantemy białe: Magnum, Silent, Anagalis, Jasoda, Brda, Banfi White, Eldar White, Komodo Blanc, Nikita, Bilkis, Valis;
chryzantemy żółte: Solar, Capycat Yellow, Bellatia, Passionament, Jokapi Dore, Yellow Button;
chryzantemy pomarańczowe: Tekoko Orange, Raja, Pipi PJ, Dreamstar Balios, Golden Orange, Golden Peach.
Klasyfikacja chryzantem ze względu na typ kwiatów:
chryzantemy igiełkowe: Anastasia, Tekoko Yellow, Possidi Yellow, Zembla, Pina Colada, Breeze, Lupo, a także odmiany z serii Fonti;
chryzantemy pełne kuliste – tzw. kule, np. Helen Bogue, Lipstick, Amico, Conaco, Elda White;
chryzantemy półkuliste: Regalia, Arctica, Tokio, Denis;
chryzantemy pomponowe: Ping Pong, Avalon Red, K 30;
chryzantemy półpełne: Jutrzenka, Lolipop, Amazonka, Baltica, Nicol.
Chryzantemy w ogrodzie
Chryzantemy sadzi się grupami na rabatach lub wzdłuż ścieżek ogrodowych. Efektownie komponują się z trawami, kapustami ozdobnymi, wrzosami, wrzoścami i rozchodnikami, tworząc harmonijne jesienne zestawienia. Warto umieszczać je także obok zimozielonych krzewów, np. bukszpanu czy iglaków, które podkreślą intensywność barw. Złocienie nadają się do uprawy nie tylko w gruncie, ale i pojemnikach, zwłaszcza odmiany: Amico, Avalon Red, Conaco czy Elda White. Chryzantemy w doniczce mogą zdobić tarasy, balkony i wejścia do domu, a także pomniki na cmentarzu. Ścięte łodygi ze świeżo rozwiniętymi kwiatami długo zachowują świeży wygląd i nadają się na kwiaty do wazonu lub bukietu. Są także chętnie wykorzystywane we florystyce do tworzenia kompozycji i wiązanek.
Sprawdź, jak założyć wrzosowisko w ogrodzie i co na nim posadzić >>>
Oferta OBI:
Chryzantema – wskazówki dotyczące uprawy
Uprawa chryzantem nie jest wymagająca. Bylina preferuje stanowiska ciepłe i bezwietrzne. Podłoże powinno być żyzne, próchniczne, przepuszczalne, o zasadowym pH.
Sadzenie chryzantem
Najlepszy termin na sadzenie chryzantem do gruntu to wiosna, kiedy minie ryzyko przymrozków. Przed sadzeniem glebę warto wzbogacić kompostem lub dobrze rozłożonym obornikiem. W gotowym podłożu wykop dołki nieco większe niż bryła korzeniowa, zachowując odstęp 30–50 cm (w zależności od odmiany). Sadzonki chryzantem umieść w otworach na takiej głębokości, jak rosły w doniczce. Delikatnie przysyp je ziemią i lekko ją ubij. Po posadzeniu obficie podlej rośliny i obsyp podłoże ściółką z kory lub kompostu, co zatrzyma wilgoć i ochroni je przed chwastami.
Czytaj także: Jesienne ściółkowanie ogrodu. Prosty i ekologiczny sposób ochrony roślin przed zimą | OBI
Dwa tygodnie po posadzeniu skróć wszystkie pędy o 2–3 cm. Taki zabieg stymuluje szybszy wzrost i zagęszcza kępę. Wysoko rosnące odmiany chryzantem potrzebują podpór, które zapobiegają przechylaniu się pędów do ziemi pod ciężarem kwiatów.
Chryzantemy – podlewanie i nawożenie
Chryzantema lubi stabilne warunki stanowiskowe – umiarkowanie wilgotne podłoże, bez zastojów wody ani przesuszania. Regularnie nawadniaj ją w okresie kwitnienia i podczas suszy. Unikaj moczenia liści i kwiatów, strumień wody z konewki kieruj w stronę korzeni. Jeśli hodujesz chryzantemy doniczkowe, wzbogać ziemię hydrożelem – dla zmniejszenia ryzyka przesuszania bryły korzeniowej.
Roślina dobrze reaguje na nawożenie. Kwiaty w gruncie zasilaj od maja do września płynnym preparatem wieloskładnikowym w dwu- lub czterotygodniowych odstępach. W uprawie doniczkowej podawaj nawozy co 1–2 tygodnie. Dokarmianie zakończ, gdy pąki będą się wybarwiać. W tym czasie bylina zaczyna przygotowywać się do zimy, a zbyt długie nawożenie zaburzy jej naturalny rytm adaptacji i zwiększy ryzyko przemarzania.
Jak przyspieszyć kwitnienie chryzantem?
Chryzantemy zawiązują swoje pąki, gdy dni nie są dłuższe niż 15 godzin. Aby przyspieszyć ich kwitnienie, zaciemniaj sadzonki, np. nakrywając je kartonem. Inne stymulujące sposoby to stosowanie wspierających nawozów, regularne usuwanie uschniętych kwiatów i uszczykiwanie pędów.
Jak uszczykiwać chryzantemy?
Uszczykiwanie chryzantem polega na usuwaniu wierzchołków pędów. Pobudza to odrosty do rozkrzewiania się oraz zwiększa liczbę kwiatostanów. Zabieg wykonuje się od momentu, gdy roślina osiągnie ok. 15–20 cm wysokości i powtarza się go co kilka tygodni. Wybierz młode, zdrowe pędy i ostrym sekatorem przytnij ich górne części powyżej węzła liściowego. W zależności od odmiany i pożądanego efektu, uszczykiwanie powtarzaj co 2–4 tygodnie, do połowy lipca.
Jak przezimować chryzantemy?
Po przekwitnięciu zetnij kępę na wysokość 10–20 cm. Rośliny uprawiane w gruncie przykryj gałązkami świerkowymi lub jodłowymi, a doniczkowe przenieś do chłodnego, jasnego pomieszczenia. Zrezygnuj z nawożenia i ogranicz podlewanie do minimum. Wiosną, gdy chryzantemy zaczną nowy okres wegetacyjny, usuń warstwę ściółki. Kwiaty doniczkowe, przed wystawieniem na stałe do ogrodu, stopniowo przyzwyczajaj do słońca i wyższych temperatur, wynosząc je na kilka godzin w dzień.
Kliknij, by dowiedzieć się, które rośliny cebulowe wykopać przed zimą i gdzie je przechować
Jak rozmnożyć chryzantemy?
Chryzantemy rozmnaża się przez podział karp korzeniowych wiosną lub wczesnym latem. Innym sposobem jest ukorzenianie sadzonek zielnych, czyli cięcie młodych pędów i umieszczanie ich w wilgotnym podłożu – aż do wytworzenia korzeni.
