Powojnik (Clematis) – charakterystyka. Jak szybko rozrasta się powojnik ?
Powojniki to pnącza, krzewy lub byliny obsypane kwiatostanem w rozmaitych kolorach. Można je prowadzić na ogrodzeniach, ściennych podporach oraz różnego rodzaju konstrukcjach ogrodowych. Rosnące swobodnie, będą wspinać się po naturalnych podporach albo płożyć po ziemi jako rośliny okrywowe.
Poradnik w pigułce
Powojnik to ozdobne pnącze ogrodowe, bylina lub krzew. Dorasta do 30 m długości i w zależności od odmiany jest ulistniony sezonowo albo zimozielony. Rozwija kolorowe kwiaty oraz dekoracyjne liście. Nadaje się do uprawy w gruncie i donicach. Może być prowadzony na podporach w postaci trejaży, pergoli lub altan, jak również rosnąć swobodnie jako roślina okrywowa. Ma skromne wymagania glebowe i preferuje stanowiska słoneczne albo półcieniste, ale z zacienioną podstawą.
Clematis – najważniejsze informacje:
Przeznaczenie: rośliny letnie, byliny, drzewa i krzewy liściaste
Warunki oświetleniowe: słoneczne, półcieniste
Wilgotność podłoża: umiarkowanie wilgotne
Powojnik – charakterystyka
Powojnik to bylina, krzew albo pnącze z rodziny jaskrowatych. Występuje na całym świecie w strefie klimatu umiarkowanego i ciepłego. Tworzy wspinające się lub płożące, drewniejące pędy osiągające do 30 m długości. Owijają się one wokół podpór za pomocą ogonków liściowych, rzadziej szypułek kwiatowych czy szczytowych listków. Clematis ma zimozielone lub opadające na zimę liście o całobrzegich albo ząbkowanych blaszkach. Kwiaty powojnika rozwijają się od maja do października. Wyrastają pojedynczo w kątach liści albo zebrane są w kwiatostany wierzchotkowe, wiechy czy pęczki. Ich kolorystyka i wielkość jest zróżnicowana – zależnie od gatunku mają od 1 do 30 cm średnicy. Owocami są drobne niełupki utrzymujące się do zimy.
Czy powojniki są wieloletnie?
Powojnik botaniczny jest wieloletni. Może rosnąć na jednym stanowisku przez wiele lat, pod warunkiem, że ma odpowiednie warunki do wzrostu, czyli przepuszczalną glebę oraz odpowiednią ilość światła. Bardzo ważne jest również jego regularne przycinanie. Niektóre gatunki są lekko trujące i powodują stany zapalne skóry, dlatego zabiegi pielęgnacyjne zaleca się wykonywać w rękawicach ogrodniczych.
Jak szybko rozrasta się powojnik?
Ekspert OBI radzi:
“Zanim posadzisz powojnik, wbij w ziemię pochyło kawałek bambusowego palika w kierunku podpory — młody pęd „zrozumie”, gdzie ma iść, i szybciej zacznie się wspinać. To prosty trik, który ułatwia start, skraca czas „szukania” podpory i pozwala uzyskać bujniejsze kwitnienie już w pierwszym sezonie.
Powojnik – odmiany
Istnieje wiele rodzajów, podrodzajów i odmian powojników. Są one zróżnicowane głównie pod względem pór kwitnienia (wczesne i późne), pokroju, wyglądu liści oraz kwiatów, a także wysokości i siły wzrostu.
Powojniki – odmiany łatwe w uprawie i chętnie wybierane do ogrodu :
- powojniki bylinowe – odmiany z tej grupy nie mają organów czepnych i nie wspinają się po podporach. Osiągają 50–200 cm wysokości i są tolerancyjne względem podłoża. To np. powojnik Cassandra, Alba, Hanajima, Rosea;
- powojniki zimozielone – polecane do miejsc osłoniętych i zacisznych, w których nie zaszkodzi im porywisty wiatr czy silne opady deszczu. Z niskimi temperaturami radzą sobie np. Armanda Snowdrift i Cirrhosa (powojnik wąsaty);
- powojniki długo kwitnące – są to odmiany pnące. Kwitną na pędach tegorocznych i często powtarzają kwitnienie jesienią. Należą do nich: Sweet Summer Love, Aureolin, Semu i Krakowiak;
- powojnik alpejski – pnącze dorastające do 2 m. Przytrzymuje się podpór ogonkami liściowymi. Ma pojedyncze, szeroko dzwonkowate kwiaty w kolorze niebieskofioletowym;
- powojnik Atragene – mieszaniec, który kwitnie na pędach zeszłorocznych od kwietnia do czerwca, czasem powtarza kwitnienie na nowych przyrostach w lipcu i sierpniu. Ciekawe odmiany to: Golden Dream, Blue Surprise i Constance;
- powojniki wielkokwiatowe – wyrastają na nich liczne, okazałe kwiaty o średnicy 10–25 cm. Dostępne są odmiany wcześnie i późno kwitnące. Popularni przedstawiciele to np. powojnik Warszawska Nike, Jackmanii, The President, Piilu i Duchess of Edinburgh.
Podział odmian ze względu na kolory kwiatów :
- powojnik biały – odmiany o kwiatach śnieżnobiałych i kremowych: John Paul II, Henryi, Miss Bateman, Guernsey Cream;
- powojnik różowy – Hagley Hybrid, Piilu, Comtesse de Bouchaud, Dr Ruppel;
- powojnik niebieski – odmiany polecane do uprawy ogrodowej to: General Sikorski i H.F. Young;
- powojnik czerwony i bordowy – Rouge Cardinal, Niobe, Ernest Markham, Kardynał Wyszyński;
- powojnik fioletowy – odmiany o intensywnie wybarwionych płatkach: The President, Jackmanii, Multi Blue.
Powojnik w ogrodzie
Clematis to efektowna roślina pnąca, która doskonale sprawdzi się w różnych aranżacjach ogrodowych. Jednym z najpopularniejszych pomysłów jest powojnik na pergoli. Pędy oplatające ściany i dach tworzą naturalne, kwitnące dekoracje. Aby uzyskać najlepszy efekt, warto wybrać odmiany o silnym wzroście, np. Jackmanii lub Montana. Zaleca się sadzić je blisko podpory i regularnie przywiązywać młode pędy, aby równomiernie się rozrastały. Powojniki bardzo dobrze czują się również na naturalnych podporach, którymi mogą być byliny, trawy, krzewy czy drzewa.
Wiele odmian powojników, zwłaszcza bylinowych i botanicznych, można sadzić bez podpór jako rośliny okrywowe. Silnie rosnące odmiany, płożące się po ziemi, tworzą szczelne kwieciste kobierce i ograniczają rozwój chwastów.
Jeśli nie masz ogrodu, a chcesz cieszyć się urokiem letnich pnączy, w dużych donicach posadź odmiany karłowe i prowadź je po kratkach lub palikach. Pojemnik powinien mieć otwory odpływowe w dnie oraz warstwę drenażu zapobiegającą zastojowi wody. Tak uprawiany powojnik na balkonie stworzy malowniczą, kwitnącą ścianę i doda uroku nawet niewielkiej przestrzeni.
Tutaj znajdziesz inspiracje od projektantów na to, jak urządzić mały balkon >>>
Oferta OBI:
Jakie miejsce lubi powojnik?
Powojnik lubi stanowiska słoneczne lub półcieniste, ale z zacienioną podstawą. Idealne miejsce to takie, gdzie pędy i kwiaty są dobrze oświetlone, a korzenie chronione przed przegrzaniem. Ten układ można osiągnąć poprzez ściółkowanie albo sadzenie niskich roślin okrywowych wokół sadzonek clematisa. Roślinie sprzyja miejsce lekko przewiewne (taka lokalizacja zmniejsza ryzyko rozwoju chorób), ale nie wietrzne (ze względu na szybsze przesychanie i uszkadzanie kruchych pędów). Powojnikom warto zapewnić podporę, np. pergolę, kratkę lub balustradę, aby mogły się swobodnie piąć w górę.
Czytaj także: Co na żywopłot? Podpowiadamy, jakie krzewy na żywopłot wybrać | OBI
Powojnik – wskazówki dotyczące uprawy
Ze względu na zróżnicowanie clematisów poszczególne gatunki i grupy odmian mają inne wymagania uprawowe. Większość roślin preferuje jednak żyzną, próchniczną i dobrze przepuszczalną glebę o lekko kwaśnym lub obojętnym odczynie. Dobrym wyborem jest gotowe podłoże do powojników.
Podlewanie i nawożenie powojników
Korzenie powinny mieć stały dostęp do wilgoci. Podlewaj je dużymi porcjami wody, nie dopuszczając do przesychania podłoża. Do nawadniania nadają się linie samokroplujące – dostarczają wodę bezpośrednio do gleby, nie mocząc przy tym liści i podstawy roślin. Nawożenie powojników rozpocznij w drugim roku uprawy. W połowie kwietnia do 2–3 otworów wykopanych wokół rośliny wsyp po ok. 10 g nawozu o spowolnionym działaniu.
Kliknij po więcej informacji na temat nawadniania kropelkowego
Przycinanie powojników
Cięcie clematisa sprzyja jego rozkrzewianiu i obfitemu kwitnieniu. Zabieg wykonuje się od końca lutego do początku kwietnia, gdy pąki są już wyraźnie nabrzmiałe. Późniejsze przycinanie opóźnia kwitnienie. Miejsce cięcia to 0,5–1 cm nad parą zdrowych pąków. Każdego roku należy też usuwać uschnięte liście i obumarłe pędy. W pierwszym roku po posadzeniu wszystkie powojniki należy przyciąć nie wyżej niż 30 cm nad podłożem. W kolejnych latach sposób i termin cięcia zależy od odmiany.
Kliknij po więcej informacji na temat nawadniania kropelkowego
Trzy sposoby cięcia powojników:
• cięcie delikatne – wykonuje się u większości odmian wielkokwiatowych. Polega na ścięciu wszystkich pędów na wysokości 100–150 cm (im młodsza lub słabsza roślina, tym niższe cięcie). W ten sposób można też ciąć powojniki, wobec których nie masz pewności, jaka metoda będzie odpowiednia;
• cięcie mocne – dotyczy odmian późno rozpoczynających kwitnienie (na tegorocznych pędach, zaczynając od końca czerwca do lipca). Przycinaj je nad 2–3 parami pąków (20–50 cm) nad ziemią. Takiej pielęgnacji wymagają też silnie rosnące powojniki z grupy Tangutica, kwitnące latem;
• cięcie powojników bylinowych – zlikwiduj wszystkie obumarłe pędy tuż przy podstawie, a żywe utnij 1–5 cm nad ziemią.
Cięcia nie wymagają powojniki kwitnące wiosną na starych pędach. Jeśli jednak zabieg jest konieczny, np. ze względu na stan zdrowia rośliny, wykonaj go po zakończeniu kwitnienia (maj–czerwiec), skracając pędy na wysokości nie niższej niż 1 m nad ziemią.
Powojnik zimą
Powojniki zimą są częściowo odporne na mróz, ale zapobiegawczo warto je osłaniać. Późną jesienią podstawę rośliny obsyp ziemią, igliwiem lub korą. Zabezpieczy to korzenie przed przemarznięciem. Aby bezpiecznie przezimować powojnik w donicy, pojemnik ustaw na płycie styropianu w osłoniętym miejscu na balkonie albo tarasie i owiń go stroiszem ze słomy lub agrowłókniną.
Szkodniki i choroby powojników
Najpoważniejszą chorobą jest uwiąd powojnika (zgorzel). Objawia się więdnięciem i zamieraniem pojedynczych pędów lub całych części nadziemnych. Problemy w uprawie powoduje też mączniak prawdziwy. Powoduje powstawanie białego, mączystego nalotu na górnej stronie liści
Szkodniki rzadko atakują powojniki. W uprawie niekiedy spotyka się: mszyce, przędziorki, giętwę powojnikową, gąsienice piętnówki oraz nornice.
Czego nie lubi powojnik?
Powojnik nie lubi przesuszania ani nadmiaru wody. Wymaga regularnego nawadniania, ale nie toleruje zastojów wodnych. Niesprzyjającym czynnikiem jest również przegrzewanie korzeni. Podstawę rośliny należy okryć ściółką lub niskimi roślinami. Unikaj także umieszczania sadzonek na ciężkiej, gliniastej glebie oraz na wietrznym stanowisku.
