Pelargonia (Pelargonium L'Hér.) – charakterystyka. Jakie warunki są idealne dla pelargonii?
Pelargonia to jedna z najbardziej rozpowszechnionych roślin ogrodowych uprawianych jako gatunek ozdobny, głównie doniczkowy. Ma skromne wymagania pielęgnacyjne i kwitnie od wiosny do jesieni.
Poradnik w pigułce
Pelargonia to wieloletnia bylina lub półkrzew pochodzący z Afryki. Kwitnie od wiosny do jesieni i nadaje się do uprawy w donicach i gruncie. Dostępne odmiany dzielą się na cztery grupy: pelargonie rabatowe, bluszczolistne, wielkokwiatowe i pachnące. Pelargonium L'Hér. lubi stanowiska słoneczne oraz umiarkowanie wilgotne podłoże. Do bujnego kwitnienia potrzebuje regularnego nawożenia i przycinania.
Pelargonium L'Hér. – najważniejsze informacje:
Przeznaczenie: rośliny letnie, byliny
Warunki oświetleniowe: słoneczne
Wilgotność podłoża: umiarkowanie wilgotne
Pelargonia – charakterystyka
Kwiat pelargonia to bylina lub półkrzew należący do rodziny bodziszkowatych. Jej naturalnym środowiskiem jest Afryka, a nieliczne gatunki dziko rosną też w Australii i Nowej Zelandii. Ma gęste liście o charakterystycznym zapachu wydzielanym przez olejki eteryczne. Od maja do października pelargonia rozwija okazałe kwiaty w formie baldachu. Pąki kwiatowe są pojedyncze lub pełne, a ich płatki zabarwione są na kolor czerwony, różowy, żółty, biały, fioletowy i zielony. Owocem pelargonii jest rozłupnia. Składa się ona z 5 jednonasiennych rozłupek i każda zakończona jest długim dzióbkiem.
Ile lat żyje pelargonia?
Pelargonie są roślinami wieloletnimi. Odpowiednio pielęgnowane i utrzymywane w sprzyjających warunkach stanowiskowych utrzymają swój piękny wygląd przez kilka lat. Starsze okazy tracą jednak walory estetyczne, dlatego co 2–3 lata wymieniaj je na nowe, pobierając z nich sadzonki zielne – rośliny z młodych sadzonek kwitną najbardziej obficie.
Pelargonia – odmiany
Gatunek Pelargonium L'Hér liczy przynajmniej 283 form. Wszystkie uprawiane odmiany ozdobne to mieszańce podzielone na cztery główne grupy.
Ozdobne odmiany pelargonii:
pelargonie rabatowe, pelargonie pasiaste – krzewy o wzniesionych pędach i liściach z falistymi brzegami. Mają pojedyncze lub pełne kwiaty o barwie od białej, przez różową, czerwoną, aż do fioletowej. Uprawiane na balkonach, tarasach i werandach;
pelargonie bluszczolistne – odmiana o płożących łodygach i mięsistych, błyszczących liściach, kształtem przypominających liście bluszczu. Pelargonie zwisające mają kwiaty w kolorze różowym, liliowym, purpurowym lub fioletowym i są popularną dekoracją balkonów i mieszkań;
pelargonie wielkokwiatowe, pelargonie angielskie – tworzą wzniesione pędy i duże, 5-klapowe liście o piłkowanych brzegach. Podczas kwitnienia rozwijają duże pąki kwiatowe w kolorze różowym, liliowym, czerwonym lub fioletowym. Są popularną rośliną pokojową;
pelargonie pachnące – liście i kwiaty tych odmian wydzielają przyjemny aromat. Są popularne zarówno jako element ozdobny ogrodów i balkonów, jak i rośliny pokojowe.
Wśród dostępnych odmian istnieje również niewielka grupa pelargonii sukulentowych.
Pelargonia– właściwości
Pelargonia, a zwłaszcza odmiana afrykańska, znana jest z właściwości zdrowotnych. Składniki zawarte w roślinie mogą wykazywać działanie immunostymulujące; pomagają w walce z bakteriami, wirusami i innymi drobnoustrojami. Preparaty zawierające wyciąg z pelargonii afrykańskiej stosuje się w celu: wzmacniania układu odpornościowego, łagodzenia kaszlu, leczenia zapalenia błony śluzowej żołądka, zaburzeń czynności wątroby oraz przy dolegliwościach menstruacyjnych. Związki zawarte w roślinie – kumaryny, fenole, związki mineralne, alkaloidy purynowe – są też pomocne w walce z prątkami gruźlicy, zapaleniem oskrzeli i wirusem opryszczki. Do celów leczniczych wykorzystuje się dojrzały korzeń pelargonii, z którego produkowane są krople, syropy i tabletki.
Pelargonia w ogrodzie
Pelargonie to rośliny ozdobne, wykorzystywane w ogrodach, balkonach, tarasach i werandach. Nadają się do uprawy w kwietnikach, doniczkach oraz skrzynkach na kwiaty. Ich kolorowe kwiaty i fantazyjne liście tworzą efektowne aranżacje i pozwalają uzyskać ciekawe kompozycje kolorystyczne. Pelargonie w doniczce zachwycająco prezentują się posadzone samodzielnie lub w towarzystwie np. surfinii, begonii, werben, floksów lub fiołków.
Wybrane odmiany pelargonii, zwłaszcza te o zwisających pędach, wykorzystasz jako dekoracje ścian i barierek. Zwisające pędy stworzą kwietne kaskady, którymi przystroisz puste przestrzenie lub podkreślisz architekturę budynków. Uprawa pelargonii przynosi nie tylko zadowalające efekty estetyczne, ale także funkcjonalne – aromatyczne olejki eteryczne zawarte w liściach niektórych odmian działają jak naturalny repelent na komary.
Poznaj inne gatunki roślin odstraszających komary, muchy, meszki i kleszcze
Jakie warunki dla pelargonii?
Pelargonia w doniczce lubi jasne, słoneczne stanowiska i suche, ciepłe powietrze, a odmiana bluszczolistna preferuje lekki półcień. Idealna temperatura dla większości odmian mieści się w zakresie od 18°C do 24°C w ciągu dnia. Pelargonie dobrze kwitną w przyciasnych doniczkach, dlatego nie przesadzaj ich zbyt często.
Dowiedz się, jak wybierać doniczki do roślin domowych i ogrodowych
Pelargonia – wskazówki dotyczące uprawy
Pelargonium L'Hér. jest gatunkiem łatwym w utrzymaniu i trwałym. Najlepiej rośnie na żyznym, dobrze zdrenowanym podłożu, np. w mieszance torfu i ziemi kwiatowej. Optymalny odczyn pH gleby to 6,2–7,2. Uprawowe wymagania pelargonii sprowadzają się do regularnego podlewania. Podłoże powinno być stale umiarkowanie wilgotne – zależnie od warunków pogodowych, zaleca się podlewanie w odstępach co 2–3 dni. Lekkie przesuszenia tolerują wyłącznie pelargonie bluszczolistne, pozostałe odmiany od razu reagują podwiędnięciem i zasychaniem brzegów liści. Aby zapewnić właściwy poziom wilgoci, do podłoża dodaj hydrożel – kulki magazynujące wodę. Dodanie ich do gleby zminimalizuje konieczność częstego podlewania, a dodatkowo zapobiega usychaniu roślin.
Rozmnażanie pelargonii
Pelargonie rozmnaża się poprzez sadzonki przechowywanie w temperaturze 18–20°C. W takich warunkach ukorzeniają się po 2–3 tygodniach. 5–10 cm sadzonki zielne wierzchołkowe pobiera się od wczesnej wiosny aż do późnego lata z dobrze kwitnących, najbardziej dorodnych roślin. Młoda sadzonka powinna mieć nie więcej niż 2–3 liście.
Sadzonki pelargonii zanurz w ukorzeniaczu i umieść w niewielkiej doniczce produkcyjnej wypełnionej ziemią do wysiewu nasion lub mieszanką odkwaszonego torfu ogrodniczego i piasku w stosunku 1:1. Doniczki przykryj folią i ustaw w ciepłym miejscu z rozproszonym światłem (temperatura 16–20°C).
W okresie kiełkowania regularnie podlewaj sadzonki, kierując mgiełkę wody w stronę ziemi, nie mocząc liści. Co kilka dni zdejmij folię, aby przewietrzyć wnętrze doniczki. Sadzonki pelargonii wysadzaj do skrzynek na zewnątrz od drugiej połowy maja, wcześniej stopniowo przyzwyczajając je do warunków panujących na dworze. Zrób to poprzez wietrzenie pomieszczenia przechowalniczego lub wystawienie rośliny na dwór w ciągu dnia.
Co zrobić, żeby pelargonie miały dużo kwiatów?
Skutecznym sposobem na zwiększenie liczby kwiatów jest nawożenie. Raz na dwa tygodnie zasil podłoże płynną mieszanką do roślin kwitnących. Wybierz nawóz do pelargonii z dużą zawartością potasu wpływającego na bujne kwitnienie. Unikaj natomiast preparatów bogatych w azot – potęgują szybki rozwój liści kosztem kwiatów.
Na rozwój kwiatów wpływa też odpowiednie przycinanie. Jesienią lub wiosną usuń suche liście i kwiatostany i skróć wszystkie pędy do długości 15–20 cm. Dzięki temu krzew zyska zgrabny pokrój, będzie lepiej rozwijał młode odrosty i bujniej zakwitnie w kolejnym sezonie wegetacyjnym.
Aby stworzyć miejsce dla nowych pąków kwiatowych w okresie kwitnienia, regularnie usuwaj martwe kwiatostany. Dzięki temu roślina poświęci więcej energii na zawiązywanie nowych kwiatów, a nie na wytwarzanie nasion. Dobre efekty przynosi też uszczykiwanie wierzchołków – ok. 1 cm czubków pędów znajdujących się nad pierwszą parą liści.
Czego nie lubi pelargonia?
Pelargonie niekorzystnie reagują na zraszanie wodą. Taki zabieg sprzyja gniciu liści, a w efekcie i całej sadzonki. Podobne efekty przynosi nadmierne podlewanie i zastoje wody w doniczce. Pelargonia jako roślina letnia nie lubi też niskich temperatur i braku światła. Hodowana w takich warunkach ma słabszy wzrost i wypuszcza wybujałe pędy.
