Dziurawiec zwyczajny – Hypericum perforatum
Dziurawiec to jedno z najbardziej znanych ziół, powszechnie stosowane od wieków w medycynie ludowej. Niegdyś pozyskiwany głównie z dziko rosnących stanowisk, takich jak łąki czy leśne polany, obecnie uprawiany jest często również w ogrodach, nie tylko ze względu na swoje właściwości prozdrowotne, ale także walory dekoracyjne. Dowiedz się więcej na temat tej wyjątkowej rośliny i poznaj wskazówki dotyczące jej uprawy.
Poradnik w pigułce
Dziurawiec zwyczajny to wieloletnia bylina zawierająca cenne substancje lecznicze. Ma małe, żółte, miododajne kwiaty i eliptyczne liście pokryte charakterystycznymi plamami – komórkami wypełnionymi olejkiem eterycznym. Ziele dziurawca to cenny surowiec wykorzystywany w medycynie ludowej i ziołolecznictwie. Ma właściwości przeciwdepresyjne, przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i przeciwwirusowe. Roślina jest łatwa w uprawie. Ma wysoką odporność na suszę, zmiany temperatur i toleruje różne typy gleb. Najważniejsze zabiegi pielęgnacyjne to regularne odchwaszczanie i usuwanie suchych kwiatostanów.
Dziurawiec zwyczajny – najważniejsze informacje:
Przeznaczenie: rośliny letnie, byliny
Warunki oświetleniowe: słoneczne
Wilgotność podłoża: umiarkowanie wilgotne, suche
Dziurawiec – charakterystyka
Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum), nazywany często zielem świętojańskim, rutą polną, przestrzelonem, zielem św. Jana czy zielem boginki to wieloletnia bylina osiągająca nawet do 100 cm wysokości. Powszechnie można go spotkać na terenach całej środkowej Europy, głównie na leśnych polanach, łąkach czy w przydrożnych zaroślach.
Dziurawiec ma silnie wzniesione i mocno rozgałęzione łodygi, na których niewielkie, eliptyczne liście układają się naprzeciwlegle. Z daleka wyglądają jakby były nakrapiane lub podziurawione. W rzeczywistości na ich powierzchni występują duże komórki wypełnione cennym olejkiem eterycznym – to dzięki nim dziurawiec ma niepowtarzalny, intensywnie ziołowy zapach.
Walorem dekoracyjnym dziurawca są niewielkie, szypułkowate kwiaty o żółtym zabarwieniu zebrane w okazałe baldachogrona na szczycie pędów. Kwitną od czerwca do sierpnia i są miododajne – przyciągają pszczoły, motyle i inne owady zapylające, czym przyczyniają się do zachowania bioróżnorodności.
Sprawdź, jakie rośliny miododajne posadzić w ogrodzie, aby wspomóc pracę pszczół
Ekspert ogrodnictwa radzi:
“Aby przedłużyć kwitnienie dziurawca i zwiększyć ilość cennych składników w zbieranym zielu, regularnie usuwaj przekwitłe kwiatostany. To stymuluje roślinę do wytwarzania nowych pąków i zachowania bardziej zwartego pokroju. Przeprowadź ten zabieg w godzinach porannych, gdy olejki eteryczne są najbardziej skoncentrowane.
Dziurawiec – właściwości zdrowotne
Ziele dziurawca to cenny surowiec wykorzystywany w medycynie ludowej i ziołolecznictwie. Zawiera ono między innymi liczne flawonoidy, hiperycynę i olejki eteryczne. Przygotowuje się z niego odwary i nalewki, stosowane zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie. W sprzedaży dostępne są też suplementy diety i maści z wyciągiem z dziurawca.
Dziurawiec zwyczajny wykazuje działanie:
• przeciwzapalne,
• rozkurczowe,
• przeciwbólowe,
• moczopędne,
• antydepresyjne,
• uspokajające,
• przeciwnerwicowe,
• ułatwiające zasypianie,
• regulujące trawienie,
• redukujące stres,
• wzmacniające krążenie,
• poprawiające pamięć,
• redukujące obrzęki i krwiaki.
Ziele dziurawca do celów ziołoleczniczych zbiera się na początku kwitnienia (koniec czerwca –początek lipca). Wtedy roślina zawiera najwięcej zdrowotnych składników chemicznych. Kwitnące pędy przycina się na wysokość 30–35 cm za pomocą ostrych nożyczek lub sekatora. Ze względu na to, że kontakt z rośliną nierzadko powoduje reakcje skórne i działa fotouczulająco, najlepiej zabezpieczyć dłonie rękawicami. Zebrane ziele rozkłada się na papierze lub tkaninie umożliwiającej cyrkulację powietrza i suszy w przewiewnym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego. Po wysuszeniu dziurawiec należy przechowywać w suchych, szczelnie zamkniętych pojemnikach lub workach papierowych.
Dziurawiec w ogrodzie
Dziurawiec to nie tylko cenny surowiec leczniczy, ale również ciekawie prezentująca się roślina ozdobna, która z pewnością nada uroku kwiatowym rabatom. Doskonale sprawdza się zwłaszcza w naturalistycznych ogrodach (jako składnik łąk kwietnych) czy w ogrodach w stylu wiejskim, w różnych zestawieniach kolorystycznych na rabatach bylinowych czy niedużych skalniakach.
W ogrodzie chętnie wykorzystywane są dekoracyjne odmiany:
- dziurawiec kielichowaty – niski krzew o półzdrewniałych pędach. Dorasta do ok. 40 cm wysokości i ma skórzaste, zimozielone, lancetowate liście. Kwitnie od czerwca aż do sierpnia, pokrywając teren żółtym dywanem dużych kwiatów;
- dziurawiec olimpijski – półkrzew o sztywnych łodygach. Rośnie do 25 cm wysokości i tworzy gęste kępy. Ma drobne, jajowate, szarozielone liście i żółte kwiaty o średnicy do 5 cm;
- dziurawiec bezwonny – krzew o zwartym, kulistym pokroju. Osiąga do 90 cm wysokości. Ma ozdobne, złoto-żółte kwiaty pojawiające się na pędach od czerwca do września i unikalne, łososiowo-różowe owoce. Urokliwie komponuje się np. z tawułami, liliowcami, trawami ozdobnymi czy bodziszkami. Z powodzeniem można go uprawiać również w donicach, wykorzystując jako dekorację tarasów i balkonów.
Dziurawiec – wskazówki dotyczące uprawy
Dziurawiec preferuje stanowiska słoneczne i podłoże przepuszczalne, umiarkowanie wilgotne, o lekko kwaśnym odczynie (5,5–6,5). Nasiona wysiewa się jesienią, bezpośrednio do gruntu, w rzędach rozstawionych co około 40 centymetrów. Młode siewki trzeba regularnie nawadniać, ale starsze sadzonki dobrze znoszą okresowe susze i nie wymagają podlewania. W trakcie intensywnego wzrostu i kwitnienia zaleca się zasilanie dziurawca nawozami organicznymi. Istotnym zabiegiem pielęgnacyjnym pozwalającym kępom zachować atrakcyjny pokrój i intensywne kwitnienie jest regularne odchwaszczanie. Przez cały okres wegetacyjny zachowuj przestrzeń wokół sadzonek dziurawca wolną od chwastów, aby nie konkurowały o wodę i składniki odżywcze.
