Begonia, ukośnica (Begonia L.) – charakterystyka. Jak dbać o begonie w doniczce?
Begonie, zwane również ukośnicami, to rodzaj rośliny liczący sobie między 1200–1500 gatunków. Odmiany wybierane do uprawy doniczkowej wyróżniają się pełnymi, kolorowymi kwiatami lub ciekawym wybarwieniem i pokrojem liści. Ze uwagi na dekoracyjny charakter byliny te są chętnie wybierane do zdobienia tarasów, balkonów oraz mieszkań.
Poradnik w pigułce
Begonie to zróżnicowana grupa roślin doniczkowych, które można uprawiać na zewnątrz z zamiarem schowania ich do pomieszczenia na zimę. Ukośnice sadzone w ogrodach do gruntu traktować należy jako rośliny jednoroczne. Begonie łączy to, że dobrze rosną w lekkiej przepuszczalnej glebie, na jasnym stanowisku oraz kiedy są regularnie podlewane.
Begonia L. – najważniejsze informacje
Przeznaczenie: taras, balkon, mieszkanie
Warunki oświetleniowe: stanowisko słoneczne, półcień
Wilgotność podłoża: umiarkowanie wilgotne
Begonia, ukośnica – charakterystyka
Begonia to łatwa w uprawie i bardzo popularna roślina ozdobna, która zachwyca kolorowymi kwiatami lub ciekawym pokrojem i wybarwieniem liści. Naturalnie występuje ona w obszarach tropikalnych i subtropikalnych na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Australii, a najliczniej w Ameryce Południowej.
Z punktu widzenia botanicznego Begonia L. to jeden z najliczniejszych w gatunki rodzaj roślin. Liczy ich sobie nawet 1500, a do tego doliczyć trzeba dziesiątki tysięcy odmian. Niektóre begonie zachwycają kolorowymi kwiatami, które mogą być gęsto utkane i drobne lub pełne i duże. Inne gatunki mają dekoracyjne liście, które sprawiają, że nie sposób przejść obok rośliny bez przynajmniej odrobiny zainteresowania.
Pomimo swojej liczebności begonie mają pewne cechy wspólne. Wszystkie gatunki mają liście ułożone naprzemiennie, a ich blaszki różnią się kątem ścięcia u nasady. Od tego pochodzi polska nazwa – ukośnica. Do innej cechy wspólnej zaliczamy rozdzielnopłciowość. Rośliny z tego rodzaju wypuszczają kwiaty żeńskie z trójskrzydłową zalążnią i męskie z pręcikami.
Poza tym gatunki wykazują olbrzymie zróżnicowanie pod kątem wielkości oraz pokroju. Do Begonia L. należą zarówno niewielkie rośliny zielne, rośliny krzaczaste, jak i drzewiaste, a nawet pnącza.
W polskich warunkach begonie występują w roli ozdobnych roślin doniczkowych, które służą zdobieniu tarasów, balkonów i ogrodów.
Odmiany begonii doniczkowej
Aby ułatwić sobie poruszanie się po tak złożonym i bogatym świecie, jaki tworzy rodzaj Begonia L., dzielimy te rośliny na dwie grupy – z ozdobnymi liśćmi oraz kwitnące. Omówimy przykładowe odmiany i gatunki zaliczane do obu grup wraz z ich cechami oraz przeznaczeniem.
Odmiany z ozdobnymi liśćmi:
• Begonia królewska (Begonia rex Putz.) to gatunek polecany jako wieloletnia roślina pokojowa. Wyróżniają ją duże, niesymetryczne liście o sercowatym kształcie, które mogą przybierać barwę od różowej po czerwoną, brązową, zieloną, a nawet prawie czarną w zależności od odmiany. Przykładowe to: ‘Etna’, ‘Red’, ‘Frog Master’, ‘Silver’.
• Begonia koralowa (Begonia maculata) pochodzi z Brazylii. Szybko rośnie, aby osiągnąć ok. 60 cm wysokości. Tworzy kępy dużych, sercowatych, asymetrycznych, oliwkowozielonych liści z srebrzysto-białymi plamkami. Niektóre odmiany, jak np. ‘Tamaya’ pięknie kwitną.
• Begonia ‘ferox’ to niewielki kwiat pokojowy o zielonych, najeżonych wypustkami przypominającymi kolce liśćmi, które są bordowe od spodu. Liście wyrastają z długich łodyżek. Ferox jest odmianą begonii królewskiej.
• Begonia Masona – jest gatunkiem charakteryzującym się dużymi, mięsistymi i bardzo pomarszczonymi liśćmi z grubymi, owłosionymi ogonkami liściowymi.
Odmiany z ozdobnymi kwiatami:
• Begonia stale kwitnąca występuje również pod nazwami: ukośnica stale kwitnąca, begonia lub ukośnica trwała. To tak naprawdę grupa odmian wyhodowana w celach ozdobnych. Rośliny zaliczane do niej wypuszczają okazałe, wyrastające pojedynczo lub po kilka sztuk na szczycie łodygi kwiaty. Charakterystyczną i pożądaną cechą begonii stale kwitnącej jest czas kwitnienia, który może trwać od lata do późnej jesieni lub cały rok, jeśli roślina ma dostatecznie ciepło. Odmiany begonii stale kwitnącej w ciepłych miesiącach zdobi się zwykle taras, balkon i ogród.
• Begonia bulwiasta to wieloletnia roślina, która kwitnie od maja do września. Wypuszcza w zależności od odmiany kwiaty pojedyncze lub pełne białe, żółte, różowe, pomarańczowe lub czerwone w różnych odcieniach. Nazwa gatunku nawiązuje do tego, że łodygi rośliny wyrastają z nerkowatej bulwy.
• Begonia Dragon jest hybrydą powstałą z połączenia begonii stale kwitnącej i bulwiastej. Kwitnie obficie, a jej kwiaty są duże, pełne i długo się utrzymują. Należy do najszybciej rosnących gatunków, dlatego należy ją od razu po zakupie przesadzić do dużej donicy. Begonia Dragon wykorzystywana jest przede wszystkim do zdobienia ogrodów, stąd pojawiają się częste wątpliwości o sposób jej przezimowania.
• Begonie zwisające to grupa odmian wyhodowana w celach ozdobnych. Rośliny do niej zaliczane wypuszczają liczne i stosunkowo niewielkie (w porównaniu do innych begonii) kwiaty, które zwisają na długich pędach. Byliny te nadają się do uprawy w doniczkach wiszących, na pergolach czy trejażach. Wybierane są do zdobienia balkonów, tarasów, a nawet w mieszkań.
• Begonia zimowa jest gatunkiem powstałym z begonii bulwiastej i jemeńskiej begonii scotrana. Wypuszcza kwiaty przypominające małe różyczki. Wyróżnia go zimowy czas kwitnienia, aczkolwiek niektóre odmiany mogą kwitnąć latem. Begonia zimowa jest nielicznym przedstawicielem begonii jednorocznych, ponieważ albo obumiera po przekwitnięciu, albo marnieje.
Begonia – uprawa
Chociaż begonie to rośliny tropikalne, to są łatwe w utrzymaniu i odpowiednie dla początkujących. Troska o zapewnienie roślinie właściwych warunków ogranicza się w dużej mierze do wyboru odpowiedniego podłoża, nawozu i stanowiska oraz regularnego nawadniania.
Czy begonie można sadzić do gruntu?
Większość begonii to byliny z reguły uprawianych w donicach, w których mogą być wystawiane do ogrodu w ciepłych miesiącach i chowane do pomieszczenia na zimę. Ukośnice można sadzić do gruntu, ale ze względu na swoją ciepłolubność, nie są w stanie przetrwać polskiej zimy. Sadzone w ogrodzie traktowane są przeważnie jako rośliny jednoroczne.
Ukośnice o ozdobnych liściach zwykle są uprawiane w pomieszczeniach, gdzie mają zapewnioną odpowiednią temperaturę przez cały rok.
Sprawdź również poradnik: Donice zewnętrzne – jak wybrać donice ogrodowe i balkonowe?
Jakie podłoże i doniczkę wybrać dla begonii?
Begonie lubią glebę przepuszczalną i lekką. Odpowiednim dla nich podłożem będzie ziemia do roślin zielonych z perlitem i dodatkiem torfu.
Ukośnice można uprawiać w dowolnej doniczce, aby tylko dopasować jej rozmiar do tempa wzrostu wybranej odmiany. Przykładowo begonia Dragon wymaga donicy o średnicy min. 25 cm, ponieważ szybko się rozrasta. Begonie królewskie natomiast można sadzić do niewielkich pojemników i przesadzać zgodnie z jej wzrostem.
Gdzie postawić begonię?
Co do zasady ukośnice lubią rozproszone światło słoneczne, dlatego miejsce dla niej powinno być jasne. Ustawiona w lekko zacienionym miejscu też będzie rosła, ale wolniej i wysoce prawdopodobnie, że nie zakwitnie. Wyjątek stanowią begonie o zwisających pędach, które preferują lekki cień.
Begonii nie należy stawiać w pełnym słońcu, ponieważ może ono poparzyć ich liście.
Czytaj także: Rośliny egzotyczne – jak przechowywać rośliny tropikalne zimą?
Begonia – choroby i szkodniki
Choroby grzybowe – begonie są szczególnie podatne na szarą pleśń, mączniaka prawdziwego i czarną zgniliznę korzeni. Zwalcza się je fugicydami.
Przędziorki – objawiają się przymieraniem i matowieniem liści, na których spodniej stronie widoczne są pajęczynki. Zwalcza się je środkami roztoczobójczymi o działaniu wgłębnym.
Oferta OBI
Jak dbać o begonię?
Do najważniejszych i jednocześnie najbardziej pochłaniających uwagę zabiegów pielęgnacyjnych begonii należy nawilżanie. Ukośnice wymagają stale wilgotnego podłoża. Okazy domowe należy podlewać dwa razy w tygodniu, natomiast te uprawiane na zewnątrz w okresie letnim nawet codziennie.
Uwaga! Podczas podlewania begonii nie należy zraszać liści.
Begonie kwitnące warto zasilać preparatem wspomagającym kwitnienie. Najcelniejszym wyborem będzie specjalny nawóz do begonii (np. w żelu) lub kwitnących roślin balkonowych. Zawierają one makroelementy i mikroelementy niezbędne roślinie do wypuszczania bujnych, pełnych koloru kwiatów.
Begonie o ozdobnych liściach można zasilać od kwietnia do września rozcieńczonym nawozem wieloskładnikowym.
Jak rozmnażać begonie?
Ukośnice można rozmnażać na cztery sposoby, a wybór zależy od gatunku lub odmiany. Begonie stale kwitnące i bulwiaste można wysiewać. W tym celu polecamy zakup nasion w sklepach ogrodniczych, gdyż samodzielnie pozyskane mogą dać mniej przewidywalny rezultat. Wspomnianą begonię bulwiastą rozmnaża się też przez podział bulwy.
Silnie rozrastające się gatunki, jak np. Begonia Dragon, można rozmnożyć przez podział kęp, które wytworzyły nowe łodygi. Wiele odmian pozwala pozyskać nowe okazy poprzez sadzonki pędowe.
