Klucz torx – co to jest, do czego służy?
Śruby torx bywają często mylone z sześciokątnymi imbusami. Rzeczywiście na pierwszy rzut oka są do siebie podobne. Po przyjrzeniu się im z bliska, zauważymy jednak, że mają one inne gniazda, tym samym wymagają pracy z innym typem narzędzia. W tym artykule poznasz definicje klucza torx. Dowiesz się, do czego służy i ile kosztuje.
Poradnik w pigułce
Klucz torx ma końcówkę o kształtcie sześcioramiennej gwiazdy. Przyda się do samochodu, np. do wymiany kół lub naprawy sprzęty elektronicznego. W tym artykule omawiamy budowę torxa, jego rodzaje i rozmiary, opowiadamy o zastosowaniu oraz radzimy, jakie torxy warto mieć w skrzynce z narzędziami.
Czym jest torx?
Torx to rodzaj łączenia. Charakteryzują się nacięciami śruby lub trzpienia w kształcie sześcioramiennej gwiazdy. Rodzaj nacięć oraz dopasowanie klucza do gniazda śruby niweluje ryzyko uszkodzenia narzędzia przy użyciu zbyt dużej siły. Pozwala także na osiągnięcie lepszego momentu obrotowego, a więc mocniejsze dokręcenie oraz odkręcenie śrub zapieczonych i zardzewiałych przy mniejszym zmęczeniu dłoni.
Do czego służy klucz torx?
Klucze torx to nowocześniejsi następcy imbusów. Znajdują zastosowanie szczególnie tam, gdzie ważne są pewne i trwałe łączenia lub występuje potrzeba wielokrotnego wykręcania i wkręcania śruby. Charakterystyczne wgłębienia torx sprawiają, że klucz pasuje perfekcyjnie i ryzyko uszkodzenia łba jest minimalne.
Kluczy torx używa się w branżach:
- Motoryzacyjnej – śruby służą do mocowania elementów samochodowych. Klucz torx jest niezbędny do ich odkręcenia, a więc demontażu elementów i ich ponownego montażu.
- Meblarskiej – torx obok imbusa jest najpopularniejszym łączeniem stosowanym w łączeniu elementów meblowych.
- Elektronicznej – torxy są powszechnie stosowane do mocowania części m.in. laptopów, telewizorów i telefonów.
- Przemysłowej – łączenia typu torx służą do naprawy oraz konserwacja maszyn przemysłowych i urządzeń produkcyjnych.
Czytaj także: Wyposażenie warsztatu domowego – narzędzia do warsztatu
Jak wygląda i na jakiej zasadzie działa klucz torx?
Klucze torx to narzędzia ręczne lub bity do wkrętarek, których końcówka przypomina gwiazdę sześcioramienną o lekko zaokrąglonych zagłębieniach. Trzpień torx może mieć różną długość i średnicę oraz może być zakończony końcówkę o zróżnicowanym kształcie.
Chociaż zasada działania torxa jest prosta, to eliminuje wiele problemów, które występowały w łączeniach stosowanych przed nim. Falisty kształt pozwala na bardzo dokładne dopasowanie klucza do gniazda śruby tak, że wszystkie krawędzie ściśle przylegają do siebie. Stabilne osadzenie końcówki narzędzia w śrubie pozwala zminimalizować ryzyko wysunięcia klucza na boki i jego uszkodzenia, a także na lepsze przenoszenie momentu obrotowego. Dzięki pionowo przebiegającym roboczym powierzchniom bocznym nie ma potrzeby używać większej siły nacisku przy dokręcaniu i nie występuje siła wyrzucająca bit z napędu.
Oferta OBI:
Jakie są rodzaje kluczy torx?
Oferta kluczy torx jest rozbudowana, dzięki czemu możliwe jest szerokie zastosowanie tego typu łączenia. Podstawowe rozróżnienie rozdziela klucze torx na wewnętrzne (wpustowe) i nasadowe. Te drugie stosowane są do śrub zewnętrznych, które zamiast wgłębienia mają sześcioramienny, wypukły łeb, na który nasadza się końcówkę klucza. Klucze trzpieniowe umieszcza się w gnieździe, a więc we wgłębieniu wkręta.
Poza tym wyróżniamy klucze torx:
- Z małym otworem typu H lub TR. Klucz stosowany jest do specjalnych gniazd. Otwór ma pełnić funkcję zabezpieczenia przed dostępem przez osoby bez uprawnień. Gniazda do kluczy torx z otworem można spotkać w droższych sprzętach elektronicznych.
- Klasyczny typ klucza TORX bez otworu pasujący do łbów w kształcie gwiazdy sześcioramiennej.
- TORX Max – charakteryzują go grubsze od standardowych ramiona. Znajduje zastosowanie przy odkręcaniu śrub trudnych – zablokowanych, zapieczonych lub zardzewiałych.
Rodzaje trzpieniowych kluczy torx:
- Typu L – budową przypomina popularne klucze imbusowe i bywa nawet z nimi mylony. Bywa też, że torx zastępuje imbus np. w odkręcaniu wyrobionej śruby. Bardziej standardowym zastosowaniem torx typu L jest odkręcanie i przykręcanie śrub w sprzętach elektronicznych, AGD oraz meblach.
- Typu T – klasyczny torx z rękojeścią, której kształt umożliwia pewniejszy chwyt i użycie większej siły. Rękojeść jest najczęściej wykonana z tworzywa sztucznego.
- Przegubowe – ułatwiają dostęp do trudno dostępnych miejsc.
- Wkrętaki – mają trzpień zwieńczony podłużną rękojeścią.
Rozmiary kluczy torx
- T1 (0,81 mm),
- T5 (1,42 mm),
- T7 (1,99 mm),
- T10 (2,74 mm),
- T15 (3,27 mm),
- T20 (3,86 mm),
- T25 (4,43 mm),
- T30 (5,52 mm),
- T40 (6,65 mm),
- T50 (8,83 mm),
- T60 (13,25 mm),
- T70 (15,51 mm),
- T80 (17,54 mm),
- T90 (19,92 mm).
Nasadowe klucze torx
Śruby nasadowe najczęściej stosowane są w samochodach, a więc klucze tego rodzaju powinny znaleźć się w przydomowym warsztacie. Przydają się do podstawowych prac konserwacyjnych tj. wymiana kół.
Nasadowe klucze torx występują w wersji zintegrowanej lub wymiennych nasadek pasujących do jednego uchwytu. Te drugie sprzedawane zwykle w zestawie pozwalają oszczędzić na zakupie, ale też zajmują mniej miejsca w garażu.
Czytaj także: Wiertło do betonu – jak wygląda, jak rozpoznać?
Ile kosztują klucze torx?
Klucze typu torx można kupić w zestawach lub pojedynczo. Polecamy wyposażyć się w komplet, a potem dokupować poszczególne rodzaje kluczy zgodnie z potrzebami.
Koszt zakupu torxa zależy głównie od jego typu oraz jakości. Cena pojedynczego klucza typu L w zestawie to zaledwie kilka złotych. Zakup pojedynczego klucza typu T z rękojeścią to wydatek rzędu kilkunastu złotych. Ceny nasadek zaczynają się od ok. 3 a zamykają na 22 złotych.
Jaki klucz torx kupić? Czym kierować się w wyborze?
Przed zakupem kluczy pamiętaj, że musi on pasować do rozmiaru łba śruby. Oprócz rozmiaru o wyborze klucza torx powinna decydować długość trzpienia (krótki ogranicza dostęp do trudno dostępnych miejsc).
Rękojeść lub jej brak wpływa na komfort pracy. Klasyczne klucze typu L nadają się do pracy z niezbyt wymagającymi łączeniami, tj. meblowe lub małymi śrubami, które spotkać można w urządzeniach elektronicznych. Do śrub zapieczonych lub zardzewiałych zdecydowanie lepiej przyda się torx w typie T, który umożliwia pewny, stabilny i wygodny chwyt, a co za tym idzie użycie większej siły.
Ostatnim czynnikiem wyboru kluczy torx jest materiał, z którego są wykonane. Wpływa on przede wszystkim na trwałość i niezawodność narzędzia. Każdy, kto miał przyjemność pracować w przydomowym warsztacie wie, że metalowe klucze potrafią się złamać, a to wymusza przerwę i powoduje wzrost frustracji (której zapieczone śruby przysparzają i tak niemało). Polecane klucze torx wykonane są ze stali chromowo-wanadowej.
