Wkrętarka – bezszczotkowa czy szczotkowa? Jaką wybrać?
Wkrętarka to elektronarzędzie przydatne podczas domowego majsterkowania i do użytku profesjonalnego. Używana jest do wiercenia, wkręcenia i wykręcania śrub i wkrętów. Ze względu na szeroki wachlarz wymiennych końcówek bez problemu dostosujesz wkrętarkę do rozmaitych zadań i obróbki materiałów o różnym stopniu twardości.
Poradnik w pigułce
Wkrętarka to elektronarzędzie używane do wkręcania i wykręcania śrub oraz wkrętów. Ze względu na sposób zasilania wyróżnia się wkrętarki akumulatorowe, elektryczne i pneumatyczne, a ze względu na rodzaj silnika – szczotkowe i bezszczotkowe. Do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje odpowiednich akcesoriów – bitów i wierteł sprzedawanych pojedynczo lub w zestawach.
Wkrętarka – co to takiego?
Wkrętarka jest wszechstronnym urządzeniem mechanicznym. Za jej pomocą wkręcisz i wykręcisz śruby oraz wkręty, także te mocno zapieczone czy zardzewiałe. Z powodzeniem zastępuje tradycyjny wkrętak. Ma sześciokątny uchwyt przeznaczony do wkładania bitów (wymiennych końcówek) – dzięki nim dostosujesz ją do różnych zadań. Wkrętarka ma niewielką prędkość obrotową, ale duży moment obrotowy, co ułatwia pracę, oszczędza czas i zapewnia precyzyjne mocowanie elementów. Jest lekka, wygodna i bezpieczna w obsłudze.
Do czego służy wkrętarka?
Wkrętarki przydają się w pracach budowlanych, stolarskich, remontowych i amatorskich. Używa się ich do szybkiego wkręcania i wykręcania przedmiotów ze ścian, mebli i sprzętów mechanicznych.
Zastosowanie wkrętarek:
prace budowlane i remontowe – np. montaż konstrukcji drewnianych, płyt gipsowo-kartonowych, instalacja stolarki okiennej i drzwiowej;
prace stolarskie – łączenie drewna, składanie mebli;
prace wykończeniowe – przykręcanie listew przypodłogowych, półek, oświetlenia, ram, luster oraz okuć;
prace elektryczne – zakładanie puszek elektrycznych, mocowanie koryt kablowych, montaż osprzętu (gniazd, włączników);
prace ogrodowe – mocowanie desek tarasowych czy budowa altany;
prace samochodowe – instalacja uchwytów i mocowań na lampy przeciwmgielne, lampy robocze czy lampki LED oraz montaż dodatkowego wyposażenia samochodu: uchwytów na bagaż, relingów dachowych i uchwytów na rowery.
Budowa i zasada działania wkrętarki
Dokładna budowa wkrętarki różni się w zależności od modelu. Istnieje jednak kilka elementów wspólnych dla każdego typu wkrętarki.
Podstawowe części konstrukcyjne wkrętarki:
silnik – elektryczny (zasilany z sieci lub akumulatorowy) lub pneumatyczny. Najważniejsza część wkrętarki – dzięki niemu do obsługi wkrętarki nie trzeba używać siły fizycznej;
mechanizm przekładniowy – zestaw przekładni zębatych lub planetarnych. Zapewnia odpowiednie przyspieszenie w celu uzyskania wymaganego momentu obrotowego;
uchwyt na wkręty i bity – kompatybilny z różnymi rodzajami końcówek roboczych. Wpływa na wszechstronne zastosowanie wkrętarki;
przełącznik kierunku obrotów – pozwala na zmianę kierunku obrotów;
korpus i rękojeść – stabilna podstawa i wygodny chwyt podczas użytkowania.
Działanie wkrętarki polega na przekazywaniu energii zasilającej na końcówkę wkrętaka, która wykonuje ruch obrotowy. Silnik generuje energię napędzającą mechanizm przekładniowy. Przekładnia przekształca ją w odpowiedni moment obrotowy i siłę potrzebną do wkręcania lub wykręcania śrub oraz przekazuje do końcówki wkrętaka umieszczonej w uchwycie wkrętarki. Gdy użytkownik naciska przycisk uruchamiający, silnik zaczyna obracać końcówkę wkrętaka, która wkręca się lub wykręca w zależności od ustawionego kierunku obrotów i nacisku na narzędzie.
Rodzaje wkrętarek – jak wybrać dobrą?
W sprzedaży dostępnych jest kilka typów wkrętarek. Główne kryteria podziału to sposób zasilania i rodzaj silnika.
Według sposobu zasilania wyróżnia się:
wkrętarki akumulatorowe – są lekkie, wygodne i mobilne. Nadają się do pracy w każdych warunkach. Urządzenia dobrej jakości oferują wysoki moment obrotowy i długi czas pracy na jednym ładowaniu akumulatora;
wkrętarki elektryczne – mają dużą moc i prędkość obrotową, stałe tempo i nieprzerwaną pracę. Wymagają podłączenia do sieci, co ogranicza zasięg użytkowania;
wkrętarki pneumatyczne (stacjonarne) – skuteczne, bardzo wydajne i odpowiednie do pracy z długimi wkrętami i śrubami. Zasilane kompresorem i polecane dla profesjonalistów.
Wśród modeli akumulatorowych i elektrycznych występują wkrętarki udarowe. To specjalne elektronarzędzia wyposażone w mechanizm udaru. Generuje on krótkotrwałe impulsy uderzeniowe wzdłuż osi obrotu. Ten dodatkowy element pomaga w rozluźnianiu trudnych do wkręcenia śrub, szczególnie w twardych materiałach, np. betonie czy metalu.
Podział wkrętarek z uwagi na rodzaj silnika:
wkrętarka z silnikiem szczotkowym – jest przystępna cenowo, ma wysoki moment obrotowy i dobrą regulację prędkości. Nierzadko jednak ulega awarii ze względu na szczotki w silniku emitujące iskry. Mogą one powodować niechciany zapłon lub wybuch;
wkrętarka z silnikiem bezszczotkowym – jest bardziej wydajna, pracuje ciszej, płynniej i ma lepszą sprawność energetyczną. Brak szczotek w silniku eliminuje problem iskrzenia i zmniejsza ryzyko awarii. Wkrętarki bezszczotkowe nadają się do użytku wewnątrz i na zewnątrz pomieszczeń. Mają wysoką tolerancję na wilgotność i dużą ilość kurzu w powietrzu.
Jakie bity i końcówki do wkrętarki wybrać?
Wkrętarka do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje odpowiednich akcesoriów. Mowa o bitach i wiertłach wykonanych z metalu lub stopów metali o różnej twardości. Kupisz je pojedynczo lub w zestawach. Wygodnym rozwiązaniem są bity i końcówki do wkrętarki z magnesem – przyspieszają i upraszczają wymianę sprzętów roboczych.
Bity do wkrętarki
Bity to specjalne końcówki używane do wkręcania lub wykręcania śrub, wkrętów i innych elementów mocujących za pomocą wkrętarki. Istnieje wiele rodzajów i kształtów bitów uzupełniających wkrętarkę i ułatwiających jej obsługę.
Popularne bity do wkrętarki:
bity PH (Philips) – mają dwa płaskie nacięcia ułożone w kształt krzyżyka;
bity PZ (Pozidriv) – ich profil składa się z dwóch krzyżyków ułożonych względem siebie pod kątem 45°. Jeden krzyżyk jest węższy i ma mniejszą głębokość;
bity XYZ (wielozębne) – mają 12 drobnych zębów;
bity torx – z grotem przypominającym sześcioramienną gwiazdę o zaokrąglonych krawędziach;
bity płaskie – z płaską końcówką;
bity HX (heksagon, Allen) – sześciokątne, znane jako bity imbusowe do wkrętarki;
bity rowkowe SL (płaskie, szczelinowe) – mają płaską, prostą końcówkę o kształcie litery „L”. Pasują do śrub z prostymi szczelinami. Standardowe rozmiary obejmują: SL3, SL4, SL5 itd., gdzie liczba oznacza szerokość szczeliny w głowicy śruby wyrażoną w milimetrach;
bit Tri-Wing – ma trzy ostrza, a każde jest nieco przesunięte względem środka (nie tworzą gwiazdy trójramiennej);
bit Tri-Point – o trzech krawędziach ułożonych regularnie (bez przesunięcia względem środka).
Wiertła do wkrętarki
Wybór wiertła do wkrętarki zależy przede wszystkim od rodzaju materiału, w jakim będziesz wiercić.
Dostępne wiertła do wkrętarki to:
- wiertła do betonu – nadają się do pracy z betonem, żelbetonem, pustakami, cegłą i gipsem;
- wiertła do glazury – poradzą sobie z wierceniem w płytkach ceramicznych, gresie, porcelanie, ceramice, klinkierze, marmurze, szkle niehartowanym, lustrach;
- wiertła do drewna – zapewniają szybkie odprowadzanie wiórów. Stosowane do obróbki drewna miękkiego i twardego;
- wiertła do metalu – odporne na wysokie temperatury i ścieranie;
- wiertła do kamienia – o długiej żywotności; wykonane z wytrzymałych materiałów, np. stali szybkotnącej lub węglika spiekanego;
- wiertła uniwersalne – wielozadaniowe końcówki robocze, przeznaczone do obróbki materiałów o różnym stopniu twardości.
Poza bitami i wiertłami producenci oferują też szczotki i otwornice do wkrętarki. Szczotki czyszczą powierzchnie lub usuwają zanieczyszczenia z rdzy, farby lub innych substancji znajdujące się w trudno dostępnych miejscach. Koronki wiertnicze służą do wykonywania otworów o dużych średnicach. Mogą mieć hartowane ostrza lub węglikowe końcówki umożliwiające precyzyjne wiercenie w twardych materiałach.
Ile kosztuje wkrętarka?
Od ceny wkrętarki zależy jej jakość, wydajność i żywotność. Najtańsze kosztują od 50 do 150 zł. Są to sprzęty zasilane akumulatorowo z momentem obrotowym do 12 Nm. Nadają się do użytku amatorskiego i okazjonalnej pracy niewymagającej dużej wytrzymałości i mocy, np. skręcania mebli.
W cenie od 150 do 300 zł kupisz wkrętarki akumulatorowe lub elektryczne o większej mocy – pracują z prędkością do ok. 1,5 tys. obrotów na minutę. Przydają się w warsztacie lub ogrodzie do mocnego dokręcania śrub i łatwego ich odkręcania oraz do wiercenia.
Dobrej jakości wkrętarka z momentem obrotowym 12–30 Nm i prędkością ok. 3 tys. obrotów na minutę kosztuje od 300 do 500 zł. Najdroższe wkrętarki to modele wyposażone w funkcję udaru i silnik bezszczotkowy. Zapewniają maksymalną kontrolę i wygodę pracy. Przeznaczone są do częstego użytku i przy bardzo trudnych pracach, np. budowlanych. Trzeba za nie zapłacić 600–2000 zł.
Jak kupić dobrą wkrętarkę?
Głównym kryterium podczas wyboru wkrętarki powinien być sposób i częstotliwość użytkowania. Jeśli szukasz urządzenia do pracy w obrębie domu czy przydomowego garażu, wystarczającym rozwiązaniem będzie podstawowy model wkrętarki sieciowej lub akumulatorowej. Do prac profesjonalnych lepiej sprawdza się urządzenie o wysokim momencie obrotowym, dużą mocą silnika i funkcją udaru.
Najważniejsze parametry techniczne wkrętarek:
moment obrotowy – mierzony w niutonometrach (Nm). Urządzenia z momentem obrotowym 4–12 Nm są stosowane do wkręcania i rozkręcania. Wkrętarki z momentem obrotowym 12–30 Nm nadają się do prac przy obróbce drewna, płyt i metalu. Elektronarzędzia z momentem obrotowym 30 Nm i większym służą do ciężkich prac budowlanych, np. wiercenia w twardych powierzchniach;
moc silnika – wpływa na wydajność. Moc w zakresie od 300 do 800 W nadaje się do użytku amatorskiego, a powyżej 1000 W – profesjonalnego. W przypadku wkrętarek akumulatorowych moc silnika jest często podawana w napięciu akumulatora (np. 12 V, 18 V). Większe napięcie oznacza większą moc i pozwala na wykonywanie bardziej wymagających prac;
prędkość obrotowa – mierzona w obrotach na minutę (RPM). Wkrętarki przeznaczone do użytku domowego mają zwykle regulowaną prędkość obrotową w zakresie od 0 do 1500 obrotów na minutę. Wkrętarki profesjonalne mają większy zakres prędkości obrotowej, sięgający powyżej 2 tys. RPM;
napięcie zasilające – dotyczy wkrętarek akumulatorowych. Urządzenia o napięciu do 10 V są słabsze i nadają się do pracy z miękkimi materiałami. Te o napięciu 10–14 V są bardziej wydajne i można ich używać do wkręcania i wiercenia materiałów o średniej twardości. Najmocniejsze są wkrętarki z napięciem 18 V i wyższym. Często mają mechanizm udarowy i służą np. do wiercenia w cegłach ceramicznych, bloczkach i betonie;
dodatkowe funkcje – regulator prędkości obrotowej, kierunku obrotu i momentu wysprzęglania oraz wskaźnik stanu naładowania. Znacząco podnoszą komfort obsługi.
