Maska do spawania, maska spawalnicza, przyłbica – jak działa i jak ją ustawić?
Iskry, rozbryzgi, intensywne światło, szkodliwe promieniowanie – na ich działanie narażone są skóra i oczy spawacza, o ile nie są odpowiednio zabezpieczone. Wybór odpowiedniej maski spawalniczej jest kluczowy dla bezpieczeństwa i komfortu pracy. Z tego artykułu dowiesz się, jakie są typy masek i przyłbic oraz zakup których z nich rozważyć, aby nie przepłacić i zyskać niezbędny komfort pracy.
Poradnik w pigułce
Maska i przyłbica to podstawowe zabezpieczenie spawacza przed szkodliwym wpływem temperatury i promieniowania powstających podczas spawania. Na rynku jest duży wybór – maski manualne zapewniają oszczędność, samościemniające wygodę, a automatyczne maski z filtrem maksimum komfortu i ochrony. W tym artykule opowiemy o nich więcej oraz podpowiemy, czym kierować się, aby wybrać najlepszą maskę spawalniczą dla siebie.
Maska spawalnicza – czym jest?
Spawanie może być niebezpieczne dla zdrowia, chyba że zachowa się wszelkie względy bezpieczeństwa. Jednym z podstawowych jest zapewnienie odpowiedniej ochrony oczom oraz skórze. Maski i przyłbice spawalnicze charakteryzują się tym, że osłaniają całą twarz, niekiedy też szyję, w przeciwieństwie np. do okularów, które chronią jedynie oczy spawacza.
Maski spawalnicze dzięki swojej budowie i zastosowanym materiałom są odporne na wysoką temperaturę oraz promieniowanie. Dobrej jakości przyciemniane okienko nie tylko chroni wzrok, ale zapewnia widoczność, która bez ochrony nie byłaby możliwa.
Po co zakładać maskę do spawania?
Przyłbice oraz maski do spawania służą ochronie twarzy i szyi przed poparzeniem, do którego mogą doprowadzić rozbryzgi stopionego metalu, iskry i promieniowanie. Istotne dla zdrowia przy spawaniu są osłona przed wysoką temperaturą, ochrona przed szkodliwym promieniowaniem UV i IR, a także intensywnym światłem widzialnym, które może doprowadzić do uszkodzenia wzroku.
Uwaga! Za moment poznasz najczęstsze skutki braku ochrony podczas spawania. Naszą intencją jest budowanie świadomości i przekonanie, że noszenie przyłbicy spawalniczej jest ważne. W żadnym razie nie chcemy zniechęcać do rozwijania hobby czy rozpoczęcia działalności zawodowej jako spawacz.
Szyja spawacza – czyli o poparzeniu podczas spawania
Oczywiste wydaje się, że należy osłonić ciało przed gorącymi rozbryzgami metalu. To jednak nie jedyne, przed czym trzeba chronić skórę. Promieniowanie ultrafioletowe i podczerwone mogą powodować poparzenia skóry podobne do tego po intensywnym opalaniu.
Wiele osób chroniąc odpowiednio twarz, zapomina o szyi. Skutki bywają dotkliwe. Poparzona skóra jest czerwona, napięta i piecze. Wymaga szybkiej pomocy. Poparzenia tego obszaru jest tak częste, że zyskało swoją nazwę – szyja spawacza.
Nie warto ryzykować poparzeń, ponieważ może być ono przykre w skutkach. Promieniowanie uszkadza komórki skóry, co może prowadzić do groźnych konsekwencji, gorszych niż dyskomfort i ból.
Naświetlenie oczu podczas spawania – powszechny problem
W trakcie spawania łuki elektryczne i plazmowe emitują intensywne promieniowanie, dochodzące do 4000 K, a przy spawaniu w osłonie gazów obojętnych nawet 30 000 K. Oczy spawacza są więc poddane ekspozycji na bardzo intensywne światło niebieskie. W efekcie może dojść do naświetlenia oczu. Objawy schorzenia podobne są do zapalenia spojówek (ból, pieczenie, uczucie piasku pod oczami, podrażnienie). Jeśli spawanie było krótkie, to przechodzą samoistnie po upływie 24 godz.
Przy częstej i długotrwałej pracy ze spawarką bez odpowiedniej ochrony może dojść do pogorszenia widzenia lub całkowitej jego utraty.
Aby zapewnić sobie najlepszą ochronę podczas spawania, każdorazowo zakładaj maskę spawalniczą – nie adaptuj do tego celu innego rodzaju przyłbic, ponieważ nie będą miały tych właściwości, które powinny. Ważne też, aby przy spawaniu nie znajdowały się osoby, których wzrok nie jest odpowiednio zabezpieczony.
Czytaj także: Przyłbica i rękawice spawalnicze – bezpieczeństwo podczas spawania
Maska spawalnicza czy przyłbica – która z nich chroni lepiej?
Oba pojęcia bywają używane zamiennie. W rzeczywistości służą one tym samym celom, ale różnią się nieco budową. Przyłbica przyjmuje kształt hełmu lub kasku o dość dopasowanej budowie, pokrywa czubek głowy, uszy i szyję (przynajmniej częściowo). Maska spawalnicza podobna jest bardziej do tarczy, jej kształty są dość kanciaste. Może ona chronić szyję, ale nie jest to regułą.
Zarówno maski spawalnicze, jak i przyłbice zbudowane są z materiałów odpornych na działanie wysokiej temperatury i filtrujących szkodliwe promieniowanie. Istotnym elementem dla ochrony oczu spawacza jest szybka, najczęściej przyciemniona w celu zapewnienia bezpieczeństwa i komfortu pracy.
Oba środki bezpieczeństwa mogą zapewnić wystarczającą ochronę, o ile są odpowiednio dobrane i wykonane z zachowaniem przyjętych norm.
Jakie są rodzaje masek i przyłbic spawalniczych?
Podstawowy podział przyłbic opiera się na sposobie zaciemnienia wizjera. Mamy maski samościemniające (optoelektroniczne) i pasywne. Te pierwsze działają w sposób automatyczny. Po uprzednim ustawieniu parametrów same się regulują, przyciemniając wraz z rozpoczęciem pracy oraz rozjaśniając po jej zakończeniu. Aby maska samościemniająca działała prawidłowo, trzeba ją odpowiednio ustawić.
Jak ustawić maskę samościemniającą?
Regulacji podlegają poziom ściemniania, czułość i czas zwłoki. Pierwszy ustawia się zwykle pokrętłem i dostosowuje do metody spawania. Im większe natężenie prądu spawania, tym wyższy powinien być poziom zaciemnienia. Najczęściej spotykana skala to 9-13 DIN.
Czułość maski ustaw do wartości maksymalnej, chyba że spawasz w bardzo jasnym pomieszczeniu. Od czasu zwłoki zależy czas po jakim maska się rozjaśni. Nie może być on zbyt mały, ponieważ grozi to chwilowym oślepieniem.
Maski manualne
Maski pasywne, inaczej przyłbice manualne, które mają stały poziom przyciemnienia. Używanie maski, która nie rozjaśnia się automatycznie po skończeniu spawania, utrudnia nieco pracę. Za każdym razem, kiedy chcesz sprawdzić efekt spawania, trzeba ją zdjąć. Nie jest to najwygodniejsze rozwiązanie, dlatego obecnie najbardziej poszukiwanymi maskami spawacza są maski samościemniające.
Wybierając maskę lub przyłbicę spawalniczą, zapoznaj się z jej przeznaczeniem, tj. dostosowaniem filtrów do metody spawania. Warto wiedzieć, że niektóre maski są wielofunkcyjne i zapewniają ochronę także przy cięciu czy szlifowaniu metalu.
Przyłbice mogą mieć dodatkowe funkcje, tj. układ wentylacyjny, który zapewnia dobrą jakoś powietrza, a zatem niweluje zmęczenie pracą. Są doskonałym rozwiązaniem szczególnie dla osób, które spawaniem zajmują się zawodowo i pracują w słabo wentylowanych pomieszczeniach.
Alternatywą dla maski i przyłbicy są kaptury spawalnicze, które łączą funkcję odzieży ochronnej z maską. Przylegają do ciała, chroniąc całą głowę i szyję przed szkodliwymi czynnikami. Osłaniają też oczy i wzrok dzięki wbudowanemu wizjerowi.
Akcesoria do masek spawalniczych
Zakres niezbędnych do pracy przyłbic spawalniczych akcesoriów zależy głównie od wybranego modelu. Z pewnością przyda się torba, która pozwoli prawidłowo przechowywać i transportować maskę, zabezpieczając ją przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.
Przyłbice samościemniające wymagają zasilania. Do większości modeli pasuje bateria litowa CR2032. Do masek można też zamontować inny filtr spawalniczy – co też zaliczymy w poczet akcesoriów. Przyłbice z nawiewem wymagają wymiany filtra HEPA lub węglowego zgodnie ze wskazaniami producenta.
Do akcesoriów wspomagających komfort przy spawaniu zaliczamy też opaski przeciwpotne, które zapobiegają opadom kropel z czoła na oczy.
Sprawdź też poradnik: Zasady BHP podczas prac w domu i ogrodzie – domowe BHP w praktyce
Jak ustawić maskę samościemniającą?
Regulacji podlegają poziom ściemniania, czułość i czas zwłoki. Pierwszy ustawia się zwykle pokrętłem i dostosowuje do metody spawania. Im większe natężenie prądu spawania, tym wyższy powinien być poziom zaciemnienia. Najczęściej spotykana skala to 9-13 DIN.
Czułość maski ustaw do wartości maksymalnej, chyba że spawasz w bardzo jasnym pomieszczeniu. Od czasu zwłoki zależy czas po jakim maska się rozjaśni. Nie może być on zbyt mały, ponieważ grozi to chwilowym oślepieniem.
Ile kosztują przyłbica i maska do spawania?
Zakup maski o dobrych parametrach to wydatek w przedziale od 80–200 zł. Cena zależy od wyposażenia w dodatkowe funkcje.
Zakup najtańszej maski spawalniczej pasywnej to wydatek ok. 20 zł. W tej cenie zyskujesz podstawową ochronę przed temperaturą, odpryskami oraz mocno okrojone możliwości pracy z nowoczesnymi spawarkami. W tanich maskach nie możesz liczyć na dobry kąt widzenia i stopień rozproszenia światła, które wpływają znacząco na komfort pracy i jej jakość.
Nawet jeśli planujesz spawanie okazjonalne i krótkotrwałe polecamy zakup maski lub przyłbicy o lepszych parametrach. Ceny zaczynają się od kilkadziesiąt złotych.
Koszt zakupu przyłbicy spawalniczej wysokiej jakości może być bliski 300 zł i więcej. W przypadku częstej pracy ze spawarką nie ma co oszczędzać na jakości i funkcjach akcesoriów. Długotrwałe narażenie na szkodliwe promieniowanie oraz toksyczne opary może być groźne dla zdrowia. Nowoczesne maski do spawania dla zawodowców niwelują ryzyko, a do tego zapewniają pracę w lepszych warunkach.
Czym kierować się w wyborze maski i przyłbicy do spawania?
Najważniejszym parametrem decydującym o wyborze maski lub przyłbicy jest jej przeznaczenie, tzn. do jakiego sposobu spawania jest przeznaczona. Większość lepszych produktów będzie miała szerokie zastosowanie, nada się jednocześnie do spawania MMA, MIG-MAG i TIG.
Kolejnym niezwykle ważnym parametrem, który powinien decydować o wyborze przyłbicy, jest pole widzenia. Przyjmuje się, że hobbystom wystarczy kaseta filtra o wymiarach ok.: 5 x 10 cm. Profesjonalistom polecane są natomiast szersze filtry – ok. 6,5 x 10 cm.
Innym istotnym czynnikiem wyboru najlepszej maski spawalniczej jest jakość optyczna. Sprawdzenie jej jest szczególnie istotne dla profesjonalistów i osób, które zamierzają spawać częściej w celach hobbystycznych.
Zgodnie z normą E 379 jakość optyczna w przyłbicach automatycznych oceniana jest według 4 kategorii:
- Klasa optyczna – mówi poziomie zniekształcenia obrazu.
- Rozproszenie światła – informuje, czy na szkle podczas produkcji powstały zanieczyszczenia, które mogą wpływać na widoczność.
- Różnice w przepuszczalności światła – określa samościemniające zdolności soczewek, a także stałe zaciemnienie na powierzchni soczewki.
- Zależność kąta na przepuszczalność światła – definiuje czystość widoku pod wszystkimi kątami patrzenia.
Producenci droższych masek podają ocenę każdej z kategorii w skali 1–3, gdzie 1 oznacza najlepszą ochronę. Maski i przyłbice manualne oceniane są tylko według klasy optycznej.
